ÜRETEÇLERİN BAĞLANMASI

10. sınıf fizik konusu. Üreteçlerin seri ve paralel bağlanması, özellikleri, seri ve paralel bağlantıda eşdeğer gerilim ve eşdeğer akım Konu anlatımı ve çözümlü sorular.


Bir devrede istenilen büyüklükte gerilimi karşılayabilmek veya daha uzun ömürlü enerji kaynağı elde etmek için üreteçler birbirlerine seri veya paralel bağlanabilir.


Üreteçlerin Seri Bağlanması

Üreteçlerden birinin ( + ) kutbu diğerinin ( - ) kutbuna bağlanmak suretiyle seri bağlı üreteçler oluşturulur.

Seri bağlı üreteçlerde her pilden ve devredeki ana iletkenden aynı akım geçer.

Devrenin potansiyel farkı toplamları, her bir üretecin potansiyel farkı toplamına eşittir.

Devredeki pillerin tükenme süresi, bir pilin tükenme süresi kadardır.

Daha büyük gerilim elde etmek amacıyla oluşturulur.


Örnek:

Yukarıdaki devrede 3 adet eşdeğer gerilim kaynağı, R direncine sahip bir lamba vardır. V1 = 10V, V2 = 10 V, V3 = 10V, R = 6 Ω olduğuna göre,


A) Devrenin eşdeğer gerilimini bulunuz.

B) I1, I2, I3 ve I akımlarının değerini bulunuz.

C) Bir üreteç 30 saatte tükendiğine göre, üç üreteç kaç saatte tükenir?

D) Üreteç sayısını bire indirirsek, R direncinin bağlı olduğu lambanın parlaklığı nasıl değişir?

Çözüm:

A) 

Devredeki üreteçler seri bağlandığından toplam gerilimleri, herbir üretecin gerilimleri toplamına eşitir.

Veş = V1 + V2 + V3 

Veş = 30 V

B)

Devredeki eşdeğer gerilim 30 V ve R = 6 Ω olduğuna göre, eşdeğer akım bulunabilir.

Ieş = Veş / Reş

Ieş = 30 /6

Ieş = 5 A

I1, I2, I3 ve I akımları eşit ve Ieş değerine eşittir.

C) Devredeki tüm üreteçler aynı anda tükenir. Yani 30 saatte tüm üreteçler tükenmiş olur.

D) Üreteç sayısı bire indirilirse, devrenin eşdeğer gerilimi V = 10 V olur.

R direnci sabit kalacağına göre,

I = V/R

I = 10/6

I = 1,67 A olur.

Lamba üzerinden geçen akım azaldığından lambanın parlaklığı da azalmıştır.


Üreteçlerin Paralel Bağlanması

Üreteçlerden herbirinin ( + ) kutbu diğerinin (+) kutbuna, herbirinin ( - ) kutbu ise diğerinin ( - ) kutbuna bağlanarak oluşturulur.

Devrenin eşdeğer gerilimi, bir üretecin gerilimine eşittir.

Üreteçlerin toplam tükenme süresi, devredeki her bir üretecin tükenme süresine bağlıdır. Paralel üreteç sayısı arttıkça, tükenme süresi de artar.

Devredeki eşdeğer akım, her bir üreteçten çekilen akımın toplamına eşittir.


Buna göre paralel bağlı üreteçlerde gerilimler değişmezken, devredeki eşdeğer akım da değişmez. Ancak devreye paralel üreteç bağlandıkça her bir üreteçten çekilen akım miktarı düşer.

                                                                          



Örnek:

Şekildeki paralel bağlı üreteç devresinde her bir özdeş üretecin değerleri eşit ve V1 = 30 V, V2 = 30 V, V3 = 30V tur. Devrede bir lamba bulunmakta olup lambanın direnci R = 10 Ω dur.


A) Devrenin eşdeğer gerilimi kaç volt’tur?

B) I1, I2, I3 ve I akım değerleri kaç amperdir?

C) Üreteç sayısı bire indirilirse lambanın parlaklığı nasıl değişir?

D) Üreteç sayısı bire indirilirse devredeki akımın kesilme süresi nasıl değişir?


Çözüm:

A)

Devredeki üreteçler paralel bağlandığından eşdeğer gerilim bu üreteçlerden birini gerilimine eşittir.

Veş = 30 V

B) 

Öncelikle ana koldan geçen I akımını bulalım.

I = V / R

I = 30 /10

I = 3 A

 Üreteçler özdeş olduklarından her bir koldan geçen akım eşit olur.

I = 3 A ise

I1 = I / Üreteç sayısı

I1 = I/3 = 3 /3 = 1 A

I2 = 3/3 =1 A

I3 = 3/3 = 1 A



C) 

Üreteç sayısının bire indirilmesi devredeki akımı değiştirmeyeceğinden lambanın parlaklığı değişmez.

D) 

Üreteç sayısı bire indirilirse bir tek üreteçten geçen akım,

I = V/R

I = 30/10 = 3 A olur.

Bir tek üreteçten geçen akım 3 katına çıkmıştır. Dolayısıyla üreteç daha çabuk tükenir, devredeki akımın kesilme süresi kısalır.


Üreteçler Çözümlü Sorular



SANATSAL BİLGİ

29/10/2016

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
YORUMLAR
ali kızıl
harikkaaaaaaaa
KTAZ
TESEKKURLER GERCEKTEN İSE YARADİ
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI