BİYOTİK FAKTÖRLER

Ekosistemi etkileyen biyotik faktörler. Üreticiler, tüketiciler, ayrıştırıcılar ve bu canlıların görevleri. Ekosistemde canlılar ve cansız çevre arasındaki ilişki. Konu anlatımı.


Canlılar yaşadıkları ortamda birbirleriyle ve çevreyle sürekli ilişki halindedir. Bu ilişki karşılıklı veya tek taraflı yarar sağlama şeklinde olabilmektedir.

Canlılar yaşadıkları ekosistemin cansız öğelerini de etkilerler. Örneğin toprak oluşumu, Azot döngüsü, O2 ve CO2 üretimi ve tüketimi gibi. Sağlıklı bir ekosistemde canlı ve cansız varlıklar arasında mükemmel bir ilişki ve sistem kuruludur.

Azot bağlayıcı bakteriler havanın azotunu toprağa bağlayarak bitkilerin bu azotu suda çözünmüş olarak almasını sağlarlar. Ayrıştırıcılar ise canlı yapısındaki azotun serbest kalarak tekrar atmosfere dönmesini sağlarlar.

Likenler kayalıklar üzerinde yeşerir, nem ve sıcaklık etkisiyle kayalıklarda oluşan çatlaklara yerleşirler ve buralarda kök salarlar. Bu etkinlikleri sonucu kayaların parçalanarak ufalanmasını ve toprağa dönüşümünü sağlarlar.

Bitkiler havadan CO2 i, topraktan H2O yu alır. Besin ve O2 üretirler. Havadaki CO2 i temizlerken, havaya temiz O2 verirler.

Canlılar cansız çevreyle olduğu gibi birbirleriyle de ilişki halindedir. Bu ilişkiye biyotik faktörler adı verilir.

Bir takım canlılar besin üretme özelliğine sahiptir. Bu canlılara "Ototrof canlılar" denilmektedir. Ototrof canlıların büyük bir bölümünü fotosentez yapan bitkiler oluşturur. Bu bitkiler kendi besinlerini üretirken, besin üretemeyen canlıların besinlerini de üretmektedirler.

Besinlerini üretemeyen canlılar bitkilerle beslenerek varlığını devam ettirmektedir.

Bazı canlılar ise bitkisel besinlerle beslenmeyip, diğer canlıları besin maddesi olarak kullanırlar. Ayrıştırıcılar ise ölü organizmaları parçalayarak toprağa ve havaya madde dönüşümünü sağlarlar.

Bir ekosistemde her canlının üstlenmiş olduğu bir görev vardır. Bir canlı türünün azalması veya yok olması ekosistemdeki hayatın varlığını ve devamını tehlikeye düşürür.

Biyotik faktörler 3 grup altında incelenir.


1- ÜRETİCİLER

Yeşil bitkiler ve algler fotosentez yaparak hem kendi besinlerini üretirler, hem de diğer canlılara besin kaynağı oluştururlar.

Fotosentez yaparak besin üreten canlılara Ototrof canlılar denilir.

Bazı bakteri türleri ve bazı arke türleri de kendi besinini üretirler.

Üreticilerin büyük bölümü güneş ışığını kullanarak besin üretimi yapar. Ancak kemoototrof adı verilen bazı bakteri ve arke türleri bazı maddeleri parçalayarak ortaya çıkardıkları enerjiyi kullanarak besinlerini üretirler.

Pancar, mısır, buğday, mercimek, zeytin gibi bitkiler insanların temel besinlerini karşılamakta, ayrıca hayvanlar için de besin kaynağı oluşturmaktadır.

Çam, köknar, Ardıç ve diğer çok yıllık orman bitkileri atmosferdeki CO2 i temizleyip atmosfere O2 vererek yerküreyi canlıların yaşamasına elverişli halde tutmaktadırlar.

Karasal ekosistemde bitkiler besin üretme işlevini gerçekleştirirken, su ortamında algler (yosunlar) ve siyanobakteriler fotosentez işlevini yapmaktadırlar.

Üretici bitkilerin bir başka önemli işlevi toprağın üst kısmını tutarak erozyonu önlemeleridir.


2- TÜKETİCİLER

Hayvanlar, bakteriler, protistler ve mantarlar tüketici grubuna girmektedirler. Bu canlılara Heterotrof canlılar denilmektedir.

Heterotrof canlılar kendi besinlerini üretemeyip besin ihtiyaçlarını diğer canlılardan karşılamaktadırlar.

Tüketiciler üç grupta incelenirler; herbivorlar, karnivorlar ve omnivorlar.

Herbivorlar: Otçul canlılardır. Bu canlılar ot, yaprak, plankton gibi bitkisel besinlerle beslenirler. Bu canlılara; Koyun, keçi, at, inek, zürafa gibi hayvanlar örnek verilebilir.

Karnivorlar: Bu canlılar sadece et ile beslenirler. Bunların başlıca tüketim kaynağı, bitkilerle beslenen hayvanlardır. Bu canlılara; aslan, kaplan, kurt, kartal, köpekbalığı gibi hayvanlar örnek verilebilir.

Omnivorlar: Bu canlılar hem et ile hem de bitkisel besinlerle beslenirler. İnsan, tilki ve karga bu türden canlılardır.


3 – AYRIŞTIRICILAR 

Ayrıştırıcılar saprofitler (çürükçüller) olarak da adlandırılırlar. Bazı bakteriler, mantarlar ve toprak solucanı gibi canlılar bu gruptadırlar.

Bu canlılar hayvanların atıklarını ve ölen bitki ve hayvanların vücudunu parçalarlar. Bu canlıların önemi küçük gibi görünse de oldukça büyük öneme sahiptirler. Eğer bu canlılar olmasa idi yaşamı sona eren tüm hayvanlar yeryüzünde kalmaya devam edecekti.

Ayrıştırıcılar canlı dokularını parçalayarak bu dokuların yapısına katılan elementleri tekrar doğaya döndürürler.

Karbon, azot, fosfor, magnezyum, potasyum, hidrojen gibi elementler bu yolla doğaya dönen bazı maddelerdir.

Ayrıştırıcıların olmadığı bir ekosistemde canlı hayatı uzun süre devam edemez.

Ekosistemde canlılar arasındaki ilişki yukarıda anlatıldığı gibidir. Bir takım canlılar besin ve oksijen üretimini üstlenirken, bir grup canlı bu besinlerle beslenip, yine bu canlıların ürettiği O2  ni kullanarak enerji sağlamaktadırlar. Bir grup canlı bitki ile beslenen hayvanları tüketmekte, bazı canlılar hem bitkilerle  beslenmekte hem de bitkilerle beslenen hayvanları tüketmektedirler. Ayrıştırıcılar tüm canlıları kullanmaktadırlar. Havadan ve topraktan alınan karbon, kükürt, fosfor, çinko, potasyum, magnezyum, azot, hidrojen gibi elementler çeşitli canlılar tarafından kullanılarak bir canlıdan diğer canlıya geçmekte ve en son ayrıştırıcılar tarafından tekrar doğaya kazandırılmaktadır.

 Ekosistem

İnsan eliyle bir müdahale olmadan ekosistemler kendi dinamik ve kusursuz işleyişini sürdürmektedirler.

Mesela bir canlı türünün azalması, onunla beslenen diğer canlı türünün de azalmasına sebep olur. 2. canlının sayısının azalması tekrar 1. canlının sayısının artmasını sağlar. Ekosistem böylece kendi dinamik dengesini korur.


Ekosistemde Canlıları Etkileyen Abiyotik Faktörler



SANATSAL BİLGİ

06/12/2018  

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM

YÜZ YÜZE ÖZEL DERS

Evinizde veya kendi belirleyeceğiniz bir yerde özel öğretmenlerden yüz yüze Matematik, Bilgisayar, Fizik, Kimya, Biyoloji ve Elektrik dersleri alabilirsiniz İletişim Formu nu doldurarak bizimle iletişime geçebilirsiniz

YÜZ YÜZE ÖZEL DERS

Evinizde veya kendi belirleyeceğiniz bir yerde özel öğretmenlerden yüz yüze Matematik, Bilgisayar, Fizik, Kimya, Biyoloji ve Elektrik dersleri alabilirsiniz İletişim Formu nu doldurarak bizimle iletişime geçebilirsiniz

  • YGS - LYS KONULARI
  • 8. SINIF
  • 7. SINIF
  • 6. SINIF
  • BİLGİSAYAR - ELEKTRİK
  • GENEL MATEMATİK
  • BİRİM ÇEVİRİCİLER
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI