CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ – YAĞLAR

Ygs biyoloji, canlıları oluşturan organik maddeler konusunun devamı olan bu bölümde yağlar konusu incelenecektir.


Yağlar (Lipitler)

Yağlar karbon (C), hidrojen( H) ve oksijen ( O) atomlarından meydana gelen organik bileşiklerdir. Yapılarında çeşitlerine göre azot (N) ve fosfor (P) da bulunabilir. Yağların yapısındaki karbon miktarı oksijen miktarından fazladır. Suda çözünemezler, dokularda çözünmeleri kloroform, benzen gibi polar olmayan çözücülerle mümkündür. Hayvanlarda canlıların aldığı organik moleküllerin fazlası yağa dönüştürülerek yağ dokuda depolanır.  


Yağlar karbonhidratlardan sonra enerji verici olarak kullanılan organik bileşiklerdir. Yağların yıkılmasıyla karbonhidratlardan iki kat daha fazla enerji açığa çıkar. Parçalanmaları için çok fazla oksijene ihtiyaç olması ve suda çözünememelerinden dolayı vücudun enerji ihtiyacını karşılamada karbonhidratlardan sonra kullanılır. Yağların yıkılmasıyla oluşan su miktarı da fazladır.

Yağlar hayvanlarda yağ dokuda depo edilir, bu durum farklı ekolojik bölgelerde yaşayan hayvanların ortama adaptasyonunda rol oynar. Örneğin kurak ve çöl iklimlerinde yaşayan develer hörgüçlerinde yağ depolar. Yağ metabolizması ile açığa çıkan suyu kullanarak günlerce su içmeden çöl ortamlarında yaşayabilirler. Yine göçmen kuşlar uzun yolculukları sırasında vücutlarındaki yağın metabolizması sonucu açığa çıkan enerji ve suyu kullanırlar. Soğuk iklimlerde yaşayan canlılarda yağ dokusu ısı yalıtım görevi görür ve canlıyı soğuğa karşı korur. Canlılarda vitamin ve hormon olarak iş görürler. Kış uykusuna yatan canlılarda da yağ su ve enerji hammaddesi olarak depo edilir.


Yağ Çeşitleri.

1- Nötral Yağlar (Trigliseritler)

İnsan, hayvan ve bitki hücrelerinde depo edilen yağ çeşididir. Yapı taşları yağ asidi ve gliseroldür. 3 yağ asidi ile bir gliserolün birleşmesi ile meydana gelir. Nötral yağların oksijenle yıkılmasıyla elde edilen enerji karbonhidratlara göre daha fazladır.


3Yağ Asidi +1Gliserol → Nötral Yağ + 3H2O


Nötral yağlar yapılarında bulunan yağ asidinin özelliklerine göre doymuş ve doymamış yağlar olarak ikiye ayrılırlar.

Doymuş yağlar genellikle oda sıcaklığında katı halde bulunurlar. Karbon atomları arasında tek bağ bulunur. Hayvansal yağlar genellikle katı halde bulunur. Tereyağı, iç yağı gibi yağlar örnek verilebilir.

Doymamış yağlar oda sıcaklığında sıvı halde bulunur. Karbon atomları arasında çift bağ bulunur. Bitkisel yağlar genellikle bu gruptandır. Mısıryağı, ayçiçeği yağı, fındık yağı örnek verilebilir.

Doymamış yağların hidrojenle doyurulması ile margarinler elde edilir.



2-Fosfolipitler

Bu yağların yapısında gliserol ve yağ asitleri ile beraber fosforik asit ve azot da bulunur. Proteinlerle beraber hücre zarının yapısında yer alırlar. Enerji verici olarak kullanılamazlar.


3- Steroidler

Steroidler vücutta metabolik faaliyetlerde görev yaparlar. Erkek ve dişi eşey hormonlarının yapısına katılırlar, vücut tarafından D vitamini yapımında kullanılırlar. Bir steroid yağ türü olan kolesterol hücre zarının yapısına katılarak geçirgenliği artırır ve dayanıklılığı sağlar, sinir hücrelerinde yalıtım görevi yapar. Kolesterolün artması damar sertliğine neden olur.

Bitkisel yağlardan reçine, haşhaş sütü ve kauçuk steroidlere örnek verilebilir.



SANATSAL BİLGİ

13/09/2016

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI