ÇÖL BİYOMLARI

Biyoloji dersi, ekosistem konusu. Çöl biyomlarının özellikleri, yapısı, yağış miktarı. Çöl biyomlarının bitki örtüsü ve hayvan türleri. Tundralar ve tundra ikliminin özellikleri. Konu anlatımı.


Çöl tabiri genel olarak çok sıcak olan bölgeler için kullanılır. Ancak çöl terimi aslında bitki örtüsünden yoksun olan bölgeler için kullanılmaktadır. 

Çöl iklimi deyince bitki örtüsünün hemen hiç olmadığı, sıcaklığın 50 °C - 60 °C lere çıktığı veya sürekli 0 °C ye yakın ve altı değerler olduğu bölgeler anlaşılır. Yani buzullarla kaplı bölgeler de çöl olarak kabul edilir. Bu nedenle çöllerin dünya üzerinde kapladığı alan büyüktür ve yeryüzünün yaklaşık %35 i çöllerle kaplıdır.

Çöl iklimlerinde yıllık yağış miktarı 25 cm den azdır. 

Orta kuşakta ve 30° kuzey ve güney enlemleri çevrelerindeki çöl iklimlerinde sıcaklık gündüzleri çok yüksektir (50 °C – 60 °C), yıllık yağış miktarı 25 cm den azdır. Bu bölgelerde nem az olduğundan günlük sıcaklık farkı fazladır ve geceleri sıcaklık çok düşük olur. Bu bölgelerde bitki neredeyse hiç bulunmaz. Tipik bitkileri kaktüsler, sütleğenler, deve dikeni ve çalılardır. Kaktüsler su depolayabilen bitkilerdir. Çalıların kökleri derinlere iner, su ihtiyaçları azdır.


Çöl iklimlerinde sadece yeraltı sularının yeryüzüne çıktığı bazı yerlerde vaha denilen sınırlı bölgede geniş yapraklı bitkiler ve su bulunur. 

Kutuplarda ve Grönland’da ise yeryüzü buzullarla kaplıdır. Hava sıcaklığı sürekli 0 °C nin altında olduğundan bu bölgelerde yağış görülmez, bitki yetişmez.


Çöller canlı yaşamına fazla elverişli olmadığından üzerlerinde yaşayan hayvan türleri de azdır. Akrep, yılan, karınca, tarantula, kertenkele, kirpi ve göçmen kuşlar çöl biyomunun başlıca canlılarıdır. Bu canlılar gündüz gölgelik ve serin yerlere çekilir, geceleri ortaya çıkarlar.

Yerkürenin 30° kuzey ve güney enlemleri dinamik yüksek basınç alanları olduğundan bu bölgelerde çöl iklimi egemen olmuştur. Bundan başka kutuplar ve Grönland bölgeleri de çöl biyomu içine girer. Orta kuşak karalarında yağış ve nemin az olduğu bölgelerde de çöl iklimi görülür.

Dönence çevrelerindeki çöller; Kuzey Afrika’da Büyük Sahra Çölü, Güney Afrika’da Kalahari ve Namib çölleri, Ortadoğuda Necef Çölü, Güney Amerika’da Peru, Patagonya ve Atamaca çölleri, Avustralyada Büyük Kum, Victoria ve Gibson çölleri dir.

Asya kıtasındaki Taklamakan, Kızılkum, Karakum, Gobi çölleri kara içlerindeki çöllerdir.

İnsanlar her bölgeye verdikleri zararı çöllerde de göstermişler ve bu bölgelere su getirerek tarım yapmış, yerleşim alanları kurmuş ve doğal çöl alanlarına zarar vererek ekolojik dengeyi bozmaya başlamışlardır.


TUNDRA

Kuzey yarımkürede kutup bölgelerinde bulunan biyomlardır, yani soğuk çöllerdir. Yılın büyük bölümünde buzullar etkili olur. 

Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika’nın kuzey kesimlerinde, Sibirya, İskandinavya ve Kanada’nın kuzeyinde bu iklim tipi görülür. Tundra iklimi, kutupaltı iklimi olarak da bilinir. Yılın 9 ayında yeryüzü buzlarla kaplı haldedir. Toprak genellikle donmuş halde olduğundan gelişmiş bitkiler yetişmez. Sadece soğuğa ve rüzgara dayanıklı likenler, yosunlar, bodur çalılar ve otlar bulunur. Tundra, soğuğa dayanıklı ot, yosun ve çalılardan oluşan bitki örtüsüne verilen addır.

Yaz mevsiminde toprağın üst kısımlarındaki buzlar erise de derinliklerindeki buzlar eriyemez. Bu bölge gerçek bir yaz mevsimi göremez.

Elverişsiz iklim koşulları bölgede yaşayan canlı sayısını da etkilemiştir. Başlıca hayvanları; Kutup ayısı, kutup tilkisi, boz ayı, ren geyiği, misk öküzü, bazı böcek ve kuş türleridir.

Göçmen kuşlar yaz mevsiminde yavrularını büyütmek için tundralara gelirler ve bu bölgede beslenirler. Kış gelince güneye göçerler.



Çayır Savan Maki Biyomları

Orman Biyomları



SANATSAL BİLGİ

20/04/2019

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM

COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI