ENDOKRİN SİSTEM

Ygs ve 11. Sınıf biyoloji konusu. Endokrin sitemin önemi ve görevleri. Endokrin sistemin çalışması. Kilit anahtar modeli. Endokrin sistemi meydana getiren bezler.

Canlılar yaşamlarını sürdürebilmek için çevrelerindeki değişikliklere uyum sağlamak ve iç ortamlarındaki dengeyi korumak zorundadır.

Canlı vücudunun iç ortamının dengeli tutulmasına homeostasi denir.

Homeostasiyi endokrin sistem ile sinir sistemi birlikte sağlar. Gerektiğinde bu iki bez koordineli çalışır.

Endokrin sistemin merkezi hipofiz bezidir. Sinir sisteminin iç dengeyi denetleyen kısmı ise hipotalamustur. Hipofiz bezi de hipotalamusa bağlı olarak çalışır.

Hipotalamus, antidiüretik hormon ve oksitosin hormonlarını üreterek hipofiz bezine gönderir ve hipofiz bezinin çalışmasını salgılatıcı faktörler ile düzenler.

Endokrin sistem, homeostasinin sağlanması işini hormon adı verilen kimyasal maddeler ile yapar. Hormonlar salgı bezlerinde üretilir ve doğrudan kana verilir. Bu nedenle bu bezler endokrin (iç salgı) bezi adını alır.

Hormon; harekete geçiren, uyaran madde anlamındadır. Hormonlar iç salgı bezlerinde üretildikten sonra kana verilir. Kan yoluyla hedef organa giden hormonlar burada hedef organın reseptörleri tarafından tanınır. Reseptör ile hormon molekülü bir dizi etkileşime girer ve hedef organın yapı ve fonksiyonları vücudun ihtiyacına göre düzenlenir.

Hormon ve reseptörlerin ilişkisi anahtar kilit modeli gibidir. Bir hormon hedef doku haricindeki dokular tarafından tanınmaz, bu dokuları etkilemez. Etkileyeceği dokulara gelince bu dokunun reseptörleri tarafından tanınır ve bu dokuyu etkilemesine izin verilir. Burada reseptörleri kilide, hormonları ise anahtara benzetebiliriz. Her anahtar (hormon) sadece bir kilide uyar.

Bazı hormonlar sadece bir organı etkilerken, bazı hormonların birden fazla hedef organı vardır. Bu durum anahtar kilit ilişkisini bozmaz, çünkü bir hormon kaç organı etkileyecekse o organlarda bu hormona uygun kilit bulunur.

Sinir ve endokrin sistemin ortak özellikleri ikisinin de salgıladıkları madde ile düzenleme yapmalarıdır. Sinir hücrelerinin salgıladıkları maddelere nörotransmitter adı verilirken, endokrin sistemin salgılarına hormon adı verilmektedir. Sinir sisteminin salgıladığı maddelerin etkisi hızlı bir şekilde gerçekleşip kısa sürerken, hormonların etkisi yavaş bir şekilde gerçekleşip uzun sürer. Hormonlar kanda belli bir yoğunluğa ulaşınca etkisini gösterir.


Hormonlar vücudun metabolik faaliyetlerini düzenler. Kandaki glikoz ve CO2 oranı, pH değeri, su dengesinin düzenlenmesi, vücudun büyümesi, vücut ısısının düzenlenmesi gibi hayatsal faaliyetler hormonlar tarafından düzenlenir. Ayrıca üremenin düzenlenmesi, ikincil eşeysel özelliklerin gelişmesinde de hormonlar görev alır.



İç Salgı Bezleri

Not: Bu bölümde iç salgı bezlerinin görevleri özet bir şekilde anlatılacaktır. Aşağıdaki linklerde her endokrin bezin ayrıntılı yapısı ve hormonları yer almaktadır.

Hipofiz bezi, tiroit bezi, paratiroit bezi, böbreküstü bezleri, pankreas bezi, yumurtalık ve testis bezleri endokrin sistemin birer elemanını oluşturur.


Hipofiz Bezi: Salgıladığı hormonlarla diğer endokrin bezlerin çalışmasını denetler.

Tiroid Bezi: Vücuttaki metabolik faaliyetleri düzenler, protein sentezini artırır, yağ asitlerinin hücredeki oksidasyonunu artırır. Karaciğerdeki glikojeni, glikoza dönüştürürerek kana geçmesini sağlar. Glikojen oluşumunu engeleller.

Paratiroid Bezleri: Kalsiyum ve fosfor metabolizmasını düzenler, kanda kalsiyum seviyesini artırıcı özelliğe sahiptir.

Böbreküstü Bezleri: Adrenalin salgılar. Kalp atışlarını hızlandırır, kan basıncını yükseltir, kan damarlarını daraltır, karaciğerdeki glikojeni glikoza dönüştürerek kandaki şeker seviyesini artırır, oksijen tüketimini artırır.

Eşeysel hormonlar salgılar. 

Yağ ve protein metabolizmasını düzenler.


Pankreas Bezleri: Kandaki şeker oranını ayarlayan insülin hormonunu salgılar.

Eşeysel Bezler: Büyüme gelişme ve üreme döngülerini kontrol eder.


HİPOFİZ BEZİNİN YAPISI VE GÖREVLERİ

ENDOKRİN SİSTEM ÇÖZÜMLÜ SORULAR



SANATSAL BİLGİ

12/12/2016

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI