ENDOPLAZMİK RETİKULUM

9. sınıflar ve ygs biyoloji. Endoplazmik retikulumun yapısı ve görevleri. Granüllü ve granülsüz endoplazmik retikulum. Hücre iskeleti yapısı ve görevleri. Konu anlatımı.


ENDOPLAZMİK RETİKULUM

Çekirdek ile hücre zarı arasında uzanan ve bağlantıyı sağlayan kanalcıklar sistemidir. Görevi madde iletimini sağlamak ve bazı maddeleri depolamaktır. Golgi, koful, lizozom, çekirdek ve hücre zarı oluşumunda görev alırlar. Üzerinde ribozom bulunduranlara granüllü endoplazmik retikulum, üzerinde ribozom bulundurmayanlara granülsüz endoplazmik retikulum denir.

Endoplazmik retikulum golgi aygıtıi lizozom, koful, çekirdek ve hücre zarı oluşumunda görev alır.

Granüllü endoplazmik retikulum bitki ve hayvan hücrelerinde bulunur. Bu organeller üzerinde bulunan ribozomlarda sentezlenen proteinler endoplazmik retikulumun içerisine geçerek işlevsellik kazanır. Daha sonra golgi aygıtına taşınırlar. Golgi aygıtında görevlerine göre sınıflandırıldıktan sonra hücre zarından geçerek görevine göre ilgili yere gönderilir.

Granüllü endoplazmik retikulum protein üretiminin yanında hücre zarına lipit ekleyerek zarı büyütür.

Granülsüz endoplazmik retikulum üzerinde ribozom bulunmaz. Bu nedenle yüzeyi pürüzsüzdür. Yağ, fosfolipit, steroid gibi lipitlerin sentezi burada yapılır. Karaciğer epitel hücrelerinde, yağ bezlerinde, steroid hormon salgılayan iç salgı bezlerini oluşturan hücrelerde bol bulunur. Karaciğerdeki glikojenin serbest hale gelmesinde zehirlerin ve ilaçların etkisizleştirilmesinde rol oynarlar.

Endoplazmik retikulum prokaryot hücrelerde bulunmaz. Ökaryot hücrelerde kırmızı kan hücreleri ve spermler dışında tüm hücrelerde bulunur.

Endoplazmik Retikulumun Görevleri

A. Granüllü ve Granülsüz E.R ler İçin Ortak Olan Görevler

*Hücre iskeletinin çerçevesini oluşturur.

*Hücresel malzemelerin taşınması işini yapar

*Farklı enzimlerin varlığına bağlı olarak metabolik faaliyetler yürütür

*Hücresel reaksiyonlar için geniş yüzey alanı sağlar

*Hücre bölünmesi sırasında çekirdek zarının oluşumunu sağlar


B. Granüllü E.R. Görevleri

*Granüllü E.R. üzerindeki ribozomlar vasıtasıyla protein sentezi yapar. Bu proteinler hücre dışında kullanılacak olan proteinlerdir.

* E.R. proteinleri kanallar sistemiyle hücre dışına verir.

*Hücre zarı sentezi yapar.

C. Granülsüz E.R. Görevleri

*Granülsüz E.R. yağ, fosfolipit gibi lipit üretimi yapar, bunların taşınmasında görev alır.

*Glikojen sentezi yapar.

*Kolesterol, progesteron, testosteron sentezi yapar.

*Karbonhidrat metabolizması yapar.

*Hücre içi kalsiyum iyonlarının depolanması ve serbest bırakılması işini üstlenir.

*Granülsüz E.R. karaciğerde zehirli maddelerin zehirsizleştirilmesini sağlar.

*Kas hücrelerinde bulunan düz E.R. ye sarkoplazmik retikulum denir. Sarkoplazmik retikulum Ca+2 iyonu depolar.

 


HÜCRE İSKELETİ

Ökaryot hücrelere şeklini veren ve hücre içi organizasyonda rol oynayan yapıların tamamına hücre iskeleti denir. Hücre iskeleti hem hücreye şekil verir hemde organellerin hücrede hareketinde ve bölünmede rol alır. Hücre iskeleti mikroflament, ara flament ve mikrotübül olmak üzere üç temel yapıdan oluşmaktadır.

Mikroflament kas dokusu liflerinin uzayıp kısalmasında ve yalancı ayak gibi oluşumların oluşmasında rol oynar. Ara flamentler hücre şeklinin sabit olmasını sağlar. Mikrotübüller hücre bölünmesinde görev alır.

Mikroflamentler 3 – 6 nm çapında ince, iplik benzeri protein elyaflarıdır. Bunlar çoğunlukla en bol hücresel protein olan ve aktin olarak adlandırılan kontraktil proteinlerden oluşur. Mikrofilamentler kayma, kasılma ve sitokinez gibi hücresel hareketleri gerçekleştirirler.

Mikrotübüller, 20 – 25 nm çapında silindirik tüplerdir. Bunlar protein tübülinin alt birimlerinden oluşur. Bu alt birimler alfa ve beta olarak adlandırılır. Mikrotübüller hücre şeklini belirlemek için iskelet görevi görür. Mikrotübüller aynı zamanda mitoz bölünme sırasında kromozomları ayıran iğ ipliklerini oluştururlar.

Ara filamentler yaklaşık 10 nm çapındadır, hücre için gerilme kuvveti sağlarlar.


Mitokondri ve Ribozom Organelleri



SANATSAL BİLGİ

10/10/2016

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI