EŞEYLİ ÜREME

Ygs ve 10. Sınıf biyoloji konusu. Eşeyli üreme ve canlılar için önemi. İzogami, heterogami, hermafrodit, metagenez ve konjugasyon üreme çeşitleri.


Aynı türden iki farklı bireye (erkek ve dişi) ait üreme hücrelerinin birleşmesiyle oluşan üremeye eşeyli üreme denir.


Eşeyli üremede biri dişiden biri erkekten gelen n kromozomlu iki hücre birleşerek, 2n kromozomlu bir bireyi meydana getirir. Bu kromozomların yarısı anneden, yarısı babadan geldiği için oluşan birey aynı türe ait olur, fakat genetik yapısı farklıdır. Böylece kalıtsal çeşitlilik oluşur. Aynı zamanda üreme hücreleri oluşurken de kromozomların dizilimi değiştiğinden bu olay da kalıtsal çeşitliliğe katkıda bulunur.

Üreme hücrelerine gamet adı verilir, gametlerin meydana getirilmesi olayına gametogenez adı verilir. Erkek ve dişi bireyin gametlerinin birleşmesine döllenme denir. Gametler mayoz bölünme ile oluşur

Hayvanlar genellikle erkek birey ve dişi birey olarak cinsiyet bakımından ayrılmıştır. Bu duruma ayrı cinsiyetlilik denir. Bitkilerde ise erkek ve dişi birey aynı çiçek üzerinde bulunur. Bunların döllenmesi böcekler ve rüzgar sayesinde olur. Erkek ve dişi üreme hücrelerinin aynı birey üzerinde bulunduğu canlılara erselik (hermafrodit)canlılar denir.

Eşeyli üreyen hayvan türlerinde erkek bireylerde erkek üreme hücreleri oluşur. Dişi bireylerde ise yumurta adı verilen üreme hücreleri oluşur. Erkek ve dişi bireye ait üreme hücreleri döllenerek zigotu oluşturur. Zigotda büyüyüp gelişerek yeni bir bireyi meydana getirir.

Eşeyli Üreme Çeşitleri

1- İzogami

Şekil ve büyüklük bakımından birbirine benzeyen erkek ve dişi hücrelerin birleşmesiyle oluşur. Su yosunları buna örnektir.

2 - Heterogami

Erkek ve dişi üreme hücrelerinin farklı büyüklükte olmasıdır. Genellikle yumurta büyük, sperm küçüktür. İkiye ayrılır.

a. Anizogami: Şekil ve büyüklük bakımından az çok farklı gametlerin birleşmesiyle oluşur. Her iki gamet de tek kamçılı ve hareketlidir.

b. Oogami: Yüksek yapılı hayvanlarda görülen üreme hücreleridir. Bu üreme hücrelerinden dişi üreme hücresi büyük, bol stoplazmalı ve hareketsiz, erkek üreme hücresi ise küçük ve hareketlidir. İnsanlardaki üreme hücreleri Oogami’dir.

3 - Hermafroditlik

Erkek ve dişi üreme hücrelerinin aynı birey üzerinde bulunmasıdır. Örnek olarak tenya, çiçekli bitkiler.


4 - Konjugasyon(Kavuşma)

Konjugasyonda aynı türden iki birey yan yana gelir ve aralarında stoplazmik bir köprü kurarlar. Bu köprüden gen alışverişi yaparlar. Oluşan yeni bireyler genetik açıdan farklı olduklarından ortam koşullarına daha dayanıklı olur. Paramesyum ve bakteri gibi tek hücreli canlılarda görülür. Terliksi hayvan örnek verilebilir.

Konjugasyon olayında kalıtsal çeşitlilik oluşur fakat çoğalma olmaz. Konjugasyon yapan bireyler ortam şartlarına karşı daha dayanıklı olurlar. Bakteriler konjugasyon yaparak antibiyotiklere karşı direnç kazanmaktadırlar.

Antibiyotiklere karşı direnç kazanmış bir bakteri DNA sından bir parçayı başka bir bakteriye verirse, o bakteriyi de dirençli yapar.

Bakterilere virüsler aracılığı ile gen aktarımına transdüksiyon adı verilir. Bakterilerin ortamda bulunan DNA yı bünyelerine almaları olayına, transformasyon adı verilir.


5 - Metagenez (Döl Almaşı)

Eşeyli ve eşeysiz üremenin birbirini takip ettiği üreme şeklidir. Eşeyli üreme evresinde sadece gametler oluşur, bunun ardından eşeysiz üreme şekli olan vejetatif üreme gelir. Plazmodyum sivrisineği örnektir. 

Plazmodyum sivrisineğinde gametlerin oluşması metagenez tipi eşeyli üreme ye, yeni bireylerin oluşması sporlanma yolu ile eşeysiz üreme grubuna girer.


Dişi Üreme Sistemi

Erkek Üreme Sistemi



SANATSAL BİLGİ

26/11/2016

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM

COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI