GÖRME DUYUSU

11. sınıflar ve ygs biyoloji konusu. Duyu organlarından göz ve gözün yapısı. Sert tabaka, damar tabaka ve ağ tabaka. Göz kusurları ve düzeltilmesi. 

Duyu organları canlıların dış çevrelerindeki değişiklikleri algılayarak kendilerine bağlı sinir hücreleri vasıtasıyla beyne ulaştırılmasını sağlayan organlardır. Duyu organlarında uyarılar, o duyu organına özel reseptör adı verilen özelleşmiş hücreler ile veya sinir uçlarıyla alınır. Alınan uyarılar, duyu sinirleri vasıtasıyla beynin ilgili merkezine iletilir. Beynin ilgili bölümü gelen bu uyartıyı değerlendirir ve bunun sonucunda ses, ışık, koku, darbe vb. algı oluşturur. Alınan duyu impulsunun ısı, ışık, sese dönüşmesi beyinde olur.

Canlı vücudunda kan basıncı, vücut pozisyonu gibi iç uyartıları alan reseptörlere iç alıcılar, ses, darbe, ışık vb. uyarıları alan dış alıcılar bulunur. Dış alıcılar duyu organlarına bağlı olarak çalışır.

 Işığa duyarlı reseptörlere fotoreseptör; basınç, ses, hareket gibi değişikliklikleri algılayan reseptörlere mekanoreseptör; koku, tat gibi uyarıları alan reseptörlere kemoreseptör; sıcaklığı alan reseptörlere termoreseptör adı verilmektedir.


GÖZ 

Görme duyusu organımız gözdür. Gözde ışığa duyarlı fotoreseptörler bulunur. Bu fotoreseptörler sürekli dış ortamdan sinyal alır ve beyne gönderir. Beyinde bu sinyalleri görüntüye çevirir. 

Göz, göz küresi ve yardımcı yapılardan oluşmaktadır. Göz küresi dıştan içe doğru sert tabaka, damar tabaka ve ağ tabakadan oluşur.

Sert Tabaka

Göze dıştan bakıldığında beyaz görülen ve göz akı denilen tabaka sert tabaka olarak adlandırılır. Sert tabaka gözün en dıştaki tabakasıdır. Bu tabaka bağ dokusundan meydana gelmiştir. Gözün bütünlüğünü sağlayarak gözü dış etkilerden korur.

Sert tabaka gözün ön kısmında incelerek korneayı oluşturur. Kornea saydam tabaka olarak adlandırılır. Işık göze kornea yolu ile girer. Işığı net bir şekilde kırmak için kristal saydamlığında bir yapıda bulunur. Kan ve lenf damarları bulunmaz. Madde (besin, O2, CO) alışverişini tabakalar ve lameller arasında bulunan aralıklardan geçen gözyaşı salgısı ve göz içi sıvısı ile yapar.

Damar Tabaka

Sert tabakanın altında yer alır. Siyah renkli, ince gevşek yapılıdır. Kan damarları ve pigmentler açısından zengin yapıdadır. Pigmentlerin yoğun olarak bulunması nedeniyle rengi siyahtır, içeriyi karanlık tutarak ışınların yansımasını önler. Bu tabaka gözü besleyen tabakadır.

Damar tabaka gözün ön kısmında düzleşerek iris adı verilen yapıyı oluşturur.

İris düz kaslardan oluşur, çeşitli renkte pigmentler taşır, göze giren ışığı kasılıp gevşeme ile ayarlar. Göze rengini iris verir.

İrisin orta kısmındaki siyah açıklığa göz bebeği denir. Göz bebeği göze gelen ışık miktarına göre daralıp, genişleyerek göze gelen ışığı ayarlar.

Göz bebeğinin arkasında göz merceği bulunur. Göz merceği cismin uzaklığına bağlı olarak tümsekliğini artırıp azaltır, görüntünün sarı nokta üzerine düşmesini sağlar.

Orta tabakada yer alan kirpiksi cisim, göz merceğinin kalınlığını azaltıp artırarak, ışığın az veya çok kırılmasına neden olur. Göz merceğinin cisimlerin daha net görülebilmesi için kalınlığının artırılıp azaltılmasına göz uyumu denir.

Saydam tabaka ile göz merceği arasında kalan boşluk ön oda, mercekle iris arasında kalan boşluk arka oda olarak adlandırılır. Bu boşluklar özel bir sıvı ile doludur.

Mercek ile retina arasındaki boşluk (arka oda) camsı sıvı adı verilen bir çeşit sıvı ile doludur. Camsı sıvı yumurta akı kıvamında renksiz ve parlaktır. Camsı sıvı göz küresinde bir iç basınç meydana getirir, göz şeklini korur.

Ağ Tabaka

Gözün en içte yer alan tabakasıdır. Bu kısma retina adı verilir. Bu bölümde ışığa duyarlı reseptör ve sinir hücreleri bulunur. Retina, damar tabakası ile temas halindedir. Görme sinirinin göz küresine girdiği yerden başlar ve göz bebeğine kadar uzanır.

Retina tabakasının sarı nokta adı verilen bölümünde ışığa duyarlı fotoreseptör hücreleri yoğun olarak bulunur. Bu kısım ışığa en duyarlı kısımdır. Göz merceğinden geçen ışık,sarı benek üzerine düşürülerek fotoreseptör hücreler uyarılır. Fotoreseptör hücreler bu uyartıları beyne iletir ve görme olayı gerçekleşir. 

Görme sinirlerinin gözden çıktığı bölgede reseptör bulunmaz. Bu kısımda görme olayı gerçekleşmediğinden kör nokta olarak adlandırılır.


Görme Olayı

Cisimlerden yansıyarak göze gelen ışınlar kornea, mercek ve camsı sıvıda kırılarak ağ tabakada bulunan sarı benek üzerine düşer. Burada cismin ters bir görüntüsü oluşur. 

Oluşan görüntü burada bulunan reseptör hücreleri uyarır. Uyarılan hücreler görme sinirlerinde impuls meydana getirir. Duyu nöronları tarafından beyne iletilen impulslar, beyinde değerlendirilerek cismin düz ve net görüntüsü oluşturulur.


Yardımcı Kısımlar

Göz kapağı, kirpik, gözyaşı bezleri ve kaş göze yardımcı yapılardır. Bu yapılar gözü korumakla görevlidir. Gözyaşı bezinin salgıladığı sıvı gözü nemli tutar. Aynı zamanda bu sıvı göze giren mikropları öldürücü özelliktedir. Göz kapakları, kaşlar ve kirpikler gözü dış etkilerden korur. 

Gözün Yapısı


Göz Kusurları

Miyop

Yakındaki cisimleri görüp, uzaktaki cisimleri görememe rahatsızlığına miyop denir. Işınların görüntüsünün retinanın önünde odaklanması ile oluşur. Kırılan ışınlar sarı benek üzerine düşmeyip, sarı benek önüne düşer.

Bu rahatsızlığı olanlarda gözün önden arkaya doğru çapı normalden uzundur ve göz merceği şişkinleşmiştir.

Bu rahatsızlık kalın kenarlı mercekle düzeltilir.

Hipermetrop

Uzakta bulunan nesneleri görüp, yakındaki nesneleri görememe rahatsızlığına hipermetrop adı verilir. Bu rahatsızlıkta ışınlar retinanın arka kısmına odaklanır, görüntü sarı beneğin arkasında oluşur.

Bu rahatsızlığı olanlarda gözün önden arkaya olan çapı normalden kısa olur. Göz merceği normalden daha ince olur.

Bu rahatsızlık ince kenarlı mercekle düzeltilir.

Astigmat

Astigmatizm, korneanın küreselliğinin kaybolması sonucu oluşur. Korneanın kırma yüzeyleri düzgün olmadığından ışınların bir kısmı retinada odaklanırken, bir kısmı retinada odaklanamaz. Cisimler bulanık görülür.

Bu rahatsızlık silindirik mercekle düzeltilir.



Presbitlik

Göz merceğinin esnekliğini kaybetmesi ve uyum yeteneğini kaybetmesiyle oluşur. Uzaktaki cisimler net görülebilirken, yakındaki cisimler net görülemez. Bu rahatsızlık da ince kenarlı mercek ile düzeltilir.


Katarakt

Korneanın saydamlığını kaybetmesiyle oluşan göz kusuruna katarakt denilir. Bu rahatsızlıkta cisimler bulanık görülür.

Şaşılık

Göz kasları normalden daha uzun veya daha kısa olursa, gözler farklı yönlere bakar. Bu rahatsızlığa şaşılık denir. Ameliyatla düzeltilir.


Kulağın Yapısı ve Görevleri



SANATSAL BİLGİ

18/02/2017

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM

COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI