KALITIMDA SOYAĞACI

Biyoloji dersi, soyağacı konusu. Soyağacında kullanılan semboller ve anlamları. Soyağacının yorumlanması. Soyağacı ile ilgili örnek soru.



Soyağacı kalıtsal karakterlerin nesilden nesile aktarılışını göstermeye yarayan şemadır. Mendelin bezelye üzerinde yaptığı deneyler tabii olarak insanlar üzerinde denenemez. İnsanda kuşaklar boyunca yapılan evlilikler ve oluşan bireyler incelenerek kalıtsal karakterlerin nesilden nesile geçişi incelenebilir.

Soyağacından yararlanarak anne ve babanın genotipini bulabiliriz. Bu anne ve babadan doğacak çocukların genotip ve fenotiplerini tahmin edebiliriz. Yine soyağacından yararlanarak bireylerin taşıyıcı olup olmadığını bulabiliriz.



Soyağacında kullanılan simgeler evrenseldir, tüm dünyada aynı simgeler aynı anlamlara gelir. 

soyagaci_a1I1


Baskın veya çekinik bir özelliği fenotipinde gösteren bireyler içi dolu şemalarla gösterilir. Bu bireyler örneğin, incelenen özellik bir hastalıksa bu hastalığa yakalanmış kişilerdir. İlgili özellik mavi göz ise mavi gözlüdürler. Ebeveynler, evli çiftleri temsil eder. 


soyagaci_a1I2


soyagaci_a1I3


Bir karakteri fenotipinde göstermeyen ancak kromozomlarında taşıyan bireyler taşıyıcı heterozigottur. Bu bireylerin incelenen özelliği baskın değildir. Bu özellik cinsiyet kromozomlarında ve vücut kromozomlarında olabilir. Örneğin mavi göz genini taşıyan ancak siyah gözlü olan bir birey mavi göz rengi bakımından heterozigottur.


Örnek: 

Aşağıda soyağacı ile ilgili basit ve açıklayıcı bir örnek verilmiştir.

soyagaci_a1I4


Yukarıdaki soyağacına göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?


A) İlgili hastalık, X kromozomu üzerinde çekinik genle taşınmaktadır.

B) Hastalık Y kromozomu üzerinde çekinik genle taşınmaktadır.

C) Hastalık geni vücut kromozomlarıyla taşınır, baskındır.

D) Hastalık X kromozomu üzerinde taşınan baskın genle geçmektedir.

E) Hastalık geni vücut kromozomlarıyla taşınır, çekiniktir.


Çözüm:

X kromozomu üzerinde taşınan bir hastalık, ilgili geni çekinikte olsa baskında olsa erkek bireyde etkisini gösterir. Çünkü erkek bireyde bir adet X kromozomu bulunur. Bu kromozom üzerindeki gen çekinik te olsa bireyi hasta yapar.

Y kromozomu üzerinde taşınan bir hastalık her halükarda babadan oğula geçer ve etkisini gösterir. Çünkü erkek bireyde bir tane Y kromozomu vardır.

X kromozomu üzerinde çekinik bir genle taşınan hastalığın dişi bireylerde etkisini gösterebilmesi için hem annenin hem de babanın taşıyıcı olması gerekir.

Bu bilgiler ışığında soruyu çözebiliriz.

Eğer bu hastalık Y kromozomu üzerinde taşınan bir hastalık olsaydı dişi bireylerde görülmezdi. Buna göre hastalık Y kromozomu üzerinde taşınmamaktadır.

Eğer hastalık X kromozomu üzerinde taşınıyor ve baskın olsa idi 1 veya 2 numaralı bireylerin bu hastalığı göstermesi gerekirdi. 

Eğer hastalık X kromozomu üzerinde çekinik genle taşınıyor olsa idi, 6 numaralı bireyin de bu hastalığı göstermesi gerekirdi.



Buna göre ilgili hastalık X veya Y kromozomları üzerinde taşınan bir hastalık değildir. Bu hastalık, vücut kromozomları ile taşınmaktadır. Hastalık geni baskın olsa idi 1 veya 2 numarada etkisi görülürdü. 1 ve 2 numara taşıyıcı olmasına rağmen hastalığı göstermediğine göre hastalık çekinik genle taşınmaktadır.


Soyağacı Çözümlü Sorular


SANATSAL BİLGİ

22/02/2018

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI