SİNİR SİSTEMİ HÜCRELERİ

Lys ve 11. Sınıflar biyoloji konusu. Sinir sistemini meydana getiren hücrelerin yapısı. Nöronlarda akson, dendrit ve hücre gövdesi. İmpuls iletimi, nöron çeşitleri.

Sinir sistemi çevreden gelen uyartıları alma, iletme ve bu uyartılara tepki göstermeyi sağlar. Organlar arasındaki koordinasyonu sağlar, endokrin sistemle birlikte kararlı bir iç dengenin oluşmasına yardımcı olur. Canlıların çevrede olup bitenlerden haberdar olması ve bu olaylara tepki göstermesi sinir sistemi sayesinde olur.


Canlıların iç ve dış çevrelerinde meydana gelen değişiklere uyartı denir. Uyartıları alan özelleşmiş yapılara reseptör denir. Reseptörler duyu organlarındaki özelleşmiş hücrelerdir ve canlının çevresindeki fiziksel, kimyasal ve ışık gibi uyarıcı etkileri alırlar. Uyartılara tepki gösteren yapılara efektör adı verilir. Efektörler; sinir sisteminde değerlendirilen uyartılara tepki oluşturan kas, salgı bezi vb. organlardır. Sinir sisteminin verdiği yanıtlar endokrin sistemin verdiği yanıtlara göre daha hızlıdır.

Omurgalılarda sinir sistemini meydana getiren hücrelere nöron adı verilir.

Bir nöron akson, dendrit ve gövde olmak üzere üç kısımdan meydana gelir.

1 – Akson

Gövdeye gelen uyartıyı diğer nöronlara ve efektör organlara iletirler. Uzun ve düz yapıdadırlar. Bazı organizmalarda aksonların boyu 2 m yi bulur. 

Aksonların bir ucu nöron gövdesine bağlıdır. Diğer ucu dallı bir şekildedir, efektör organlara veya diğer nöronun dendritine bağlanır.

Aksonların bazıları schwann adı verilen hücrelerle kaplanmıştır. Bu hücreler aksonlar üzerine sarılarak miyelin kılıf adı verilen yapıyı oluştururlar.

Aksaonların kalın olması da impulsun daha hızlı iletilmesini sağlar.

Miyelin Kılıf

Aksonların üstünde yer alan yağlı ve hücresel olmayan kılıftır, elektriksel yalıtım sağlar. Akson boyunca yer yer kesintiye uğrayarak ranwier boğumları adı verilen yapıyı oluşturur. Miyelinli kılıflarda impuls daha hızlı iletilir.

Ranwier Boğumları

Aksonlar üzerinde yer alan boğumlardır. Bu boğumlar üzerinde miyelin kılıf bulunmaz. İmpuls ranvier boğumlarında atlama yapar. Böylece sinapslara takılmaz. Ranvier boğumlarının sayısının artması impuls hızını düşürür. İmpulsun ranvier boğumlarından atlayarak iletilmesine "atlamalı iletim" denir.

2 – Dendrit

Nöronların gövdesinden çıkan kısa ve dallanmış uzantılardır. Aksonlardan ve reseptörlerden aldıkları uyartıları hücre gövdesine iletirler. Bir hücrede bir veya daha fazla sayıda dendrit bulunabilir


3 – Hücre Gövdesi

Stoplazma, çekirdek ve çekirdekçikten oluşur. Stoplazmasında golgi,mitokondri, nörofibril ve nisil tanecikleri bulunur.

nöron



Nöronlar görevlerine göre 3’e ayrılır. Duyu nöronları, motor nöronları ve ara nöronlar.

1 – Duyu Nöronları

Duyu nöronlarına getirici nöronlar da denilir. İç organlardan ve duyu organlarından aldıkları uyartıları merkezi sinir sistemine iletirler. Bu hücrelerin dendritleri alıcı hücrelerle, aksonları ise diğer nöronlarla bağlantılı haldedir.

2 - Motor Nöronları

Bu nöronlar götürücü nöronlar olarak da adlandırılır. Getirici nöronlar tarafından merkezi sinir sistemine getirilen uyartılara bu sistemin verdiği cevaplar, motor nöronlarla ilgili organlara (kas, salgı bezi vb) iletilir ve bu organların faaliyete geçmesi sağlanır. Bu hücrelerin dendritleri diğer nöronlarla, aksonları ise tepki organı ile bağlantılıdır.

3 – Ara Nöronlar

Bağlayıcı nöronlar da denilir. Bu nöronlar merkezi sinir sisteminde bulunur. Motor ve duyu nöronları arasındaki bağlantıyı sağlarlar.


Nöronlarda impuls iletimi

Dendrit → Hücre Gövdesi → Akson şeklindedir.


Gövdeden Çıkan Uzantılarına Göre Nöronlar

Kutupsuz Nöronlar: Embriyonik dönemde nöronların gövdelerinden çıkıntı bulunmaz.

Tek Kutuplu Nöron: Bu nöronlarda nöron gövdesinden bir tek uzantı çıkar.

İki kutuplu Nöron: Bu nöronların gövdesinden karşılıklı iki uzantı çıkar.

Çok Kutuplu Nöron: Gövdesinden bir tane akson ile çok sayıda dendritin çıktığı nöron türleridir.


MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN YAPISI VE GÖREVLERİ

NÖRONLARDA İMPULS İLETİMİ



SANATSAL BİLGİ

17/12/2016

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI