VİTAMİNLER VE ÖZELLİKLERİ

Vücut için gerekli olan, vücut tarafından sentezlenemeyen, dışarıdan besinlerle hazır olarak alınan düzenleyici maddelere vitamin denir.


Vitaminlerin yapısında C, H, O elementleri bulunur. Bazı çeşitlerinde N,P,S elementleri de bulunur. Vitaminler hayvanlar tarafından üretilemez. Bitkiler tarafından sentezlenir. vücutta düzenleyici olarak görev yaparlar.

Vitaminlerin bazıları insan ve hayvan hücrelerinde sentezlenebilir. Bunlara örnek olarak insan bağırsağındaki simbiyotik bakteriler B ve K vitamini sentezler.

Bazı hayvanlarda provitaminler, karaciğerde A vitaminine dönüştürülür.

Vitaminler enerji kaynağı olarak kullanılmazlar.

D vitamininin yapı maddeleri deride güneş ışınları etkisiyle D vitaminine dönüşür.

Vitaminler sindirilmeden kana geçerler. Bazı vitaminler enzimlerin yapısına katılarak koenzim kısmını oluşturur.

En çok vitamin taze meyve ve sebzelerde bulunur.

Vitaminler, yağda çözünen vitaminler ve suda çözünen vitaminler olmak üzere ikiye ayrılır.

Yağda Çözünen Vitaminler

Bu vitaminler A, D, E, K vitaminleridir. Karaciğerde depolanabilirler. Vücuttaki eksikleri hemen belli olmaz. Fazlalıkları zehir etkisi yapar.


Suda Çözünen Vitaminler

Bu vitaminler B grubu vitaminleri ve C vitaminidir. Vücutta depo edilmezler. İdrarla dışarı atılırlar.

Normal büyüme, kemik ve diş gelişimi üreme, tırnak ve saç sağlığı için gereklidirler. Dışarıdan gelen zararlı maddeleri bağlar ve antioksidan özellikleri ile vücudu olası tahribatlardan korurlar.

Günümüzde vitaminler kimyasal yapıları bilindiğinden sentetik olarak üretilebilmektedir.


Vitaminler ve Eksiklerinde Ortaya Çıkabilecek Hastalıklar

A Vitamini: Havuç, tereyağı, balıkyağı, karaciğer, yeşil fasulye, lahana gibi besinlerde bolca bulunur. Hücre yenilenmesi, bakterilere karşı direnç kazanılmasını sağlar. Güneş ışığından korunmayı sağlar.

Eksikliğinde gece körlüğü, gözyaşının yeterince salgılanamaması gibi sorunlar ortaya çıkar. Büyümede düzensizlik oluşur. Çocuklarda eksikliği dişlerin sağlıklı gelişmesini önler.

B1 Vitamini: Karaciğer, balık, et, tahıl, baklagiller gibi besinlerde bulunur. Kasların ve sinir sisteminin sağlıklı çalışmasına yardım eder. Eksikliğinde Beriberi hastalığı görülür. Ruhsal sıkıntı, iştahsızlık, hafıza zayıflığı, ayakta karıncalanma görülür.

B2 Vitamini (Riboflavin) : Et, süt, yumurta, mercimek, patates, yeşil sebzelerde bulunur. Deri ve göz sağlığı açısından önemlidir.

B3 Vitamini: Et, süt, yumurta, balık, incir, portakal gibi besinlerde bulunur. Kuru baklagiller, tam buğday unlarında da bulunur. Eksikliğinde pellegra hastalığı görülür.


B5 Vitamini: karaciğer, böbrek, yumurta, kurubaklagillerde ve azda olsa sebze meyvelerde bulunur. Enerji metabolizmasında rol oynar. Eksikliğinde bulantı, kusma, yorgunluk görülür.

B6 Vitamini: Protein yönünden zengin besinlerde, kırmızı et, balık, tavuk, yumurta, yağlı tohumlarda bulunur. Protein ve yağ metabolizmasında, antikor oluşumunda, kan yapımında görevlidir. Sinir sistemi ve hormonların çalışmasını düzenler.

Eksikliğinde sinir sistemi rahatsızlıkları, kansızlık (anemi), ciltte yara oluşması gibi rahatsızlıklara yol açar.

B9 Vitamini: Bu vitaminin eksikliği anne karnındaki bebeğin gelişimini olumsuz etkiler. Erken doğuma yol açabilir.

B11 Vitamini: Et, karaciğer, yeşil sebzeler, kuru baklagiller ve turunçgillerde bulunur. Hücre yapımı ve çoğalmasında, kan hücreleri yapımında, antikor oluşumunda görev alır. Anne karnındaki bebeğin sinir gelişimini sağlar. 

Eksikliğinde megaloblastik anemi denilen bir tür kansızlık hastalığı ortaya çıkar. Kanda alyuvar ve akyuvar sayısı azalır. Bebekte beyin omurilik hasarı oluşur.


B12 Vitamini: Hayvansal besinlerde bulunur. Karaciğer, böbrek, kabuklu deniz ürünlerinde bol bulunur. Kırmızı et, balık ve yumurtada da bulunur.

Alyuvarların yapımında, karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmasında görev alır. Sinir ve sindirim sisteminin epitel dokusunun sağlığı açısından önemlidir. Büyümede önemli rol alır.

Eksikliğinde pernisiyöz anemi denilen bir tür kansızlık oluşur. Kanda alyuvar, akyuvar ve pulcuk sayısı azalır.


C Vitamini: Yeşil ve kırmızı biber, koyu yeşil yapraklı sebzeler, domates, portakal, limon, çilek, şeftali, kuşburnu, böğürtlen gibi bitkilerde bulunur.

Kan damarları duvarlarının sağlıklı ve dayanıklı olmasını sağlar. Yara ve yanıkların kolay iyileşmesini sağlar. Civa kurşun gibi metallerin olumsuz etkilerini giderir. Demir ve folik asidin vücutta kullanımında rol oynar.

C vitamini eksikliğinde kıl diplerinde kanamalar, kemik, diş ve dişetlerinde bozukluklar görülür.

D Vitamini (kalsiferol): Balık ve balık yağları, karaciğer, yumurta, tereyağı gibi besinlerde bulunur. 

Kalsiyumun bağırsaklardan emilerek kemik ve dişlerin yapısına katılmasını sağlar, kalsiyum ve fosforun kemik ve diş dokusunda yer alabilmesi için çimento görevi yapar. Kasların ve sinirlerin çalışmasında rol oynar. Bağışıklık sistemini güçlendirir. 

Eksikliğinde kemik zayıflığı, raşitizm hastalığı görülür.


E Vitamini: Çeşitli hayvansal gıdalar, tohum, tohum yağları, bitkisel yağlar ve yeşil sebzelerde bulunur. Sert kabuklu meyveler, tahıl ve kuru baklagillerde de bulunur.

Antioksidan özelliğine sahiptir. Hücrelerin daha uzun yaşamasını ve kendini yenilemesini sağlar. Doymamış yağ asitlerini oksitlenmeye karşı korur. Hücrelerin genel sağlığını korur, tümör oluşmasını engeller, Alzheimer hastalığının ilerlemesini yavaşlatır.

İnsanlarda yetersizliğinde refleks kaybı, göz kaslarının felci gibi nörolojik belirtiler görülür. Hayvanlarda eksikliğinde çeşitli organ bozuklukları görülür.



K Vitamini (Naftakinon): Bitkisel ve hayvansal besinlerde yaygın olarak bulunur. En fazla yeşil yapraklı sebzeler ve karaciğerde bulunur. 

K vitamini vücutta kanın pıhtılaşmasını sağlar. Kanın pıhtılaşmasını sağlayan protrombin sentezine yardım eder.

Eksikliği pek görülmez. Eksiklik olursa kanın pıhtılaşmaması durumu ortaya çıkar.



SANATSAL BİLGİ

12/09/2016

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI