8. SINIF PRİZMALAR

8. sınıflar matematik prizmalar konusu. Dikdörtgenler prizmasının tanımı, ayrıt uzunlukları, alanı ve hacmi. Konu anlatımı ve çözümlü örnekler.

Birbirine eşit, paralel iki çokgenin tüm kenar noktalarının karşılıklı birleştirilmesiyle elde edilen cisme prizma denir.

Prizmaların alt ve üst tabanları düzgün bir çokgen şeklindedir. Bu çokgen; üçgen, dikdörtgen, kare, altıgen vb. olabilir.

Alt ve üst tabanları birleştiren dik doğru parçasına prizmanın yüksekliği denir.

Taban yüzeyleri üçgen olan prizmalara üçgen prizma, dikdörtgen olan prizmalara dikdörtgenler prizması, kare olan prizmalara kare prizma, altıgen olan prizmalara altıgen prizma denir.

Prizmaların yanal yüzeyleri tabanlara dik ise bu prizma “dik prizma” olarak adlandırılır. Yanal yüzeyler tabanlara dik değilse bu prizma “eğik prizma” adını alır.

Dikdörtgenler Prizması

Dikdrtgen prizmalar1

Bir dikdörtgenler prizmasının alt ve üst kısımlarına taban, bu tabanları birleştiren kısımlarına ise yan yüz adı verilir. Prizmanın taban ve yan yüzlerini birleştiren doğru parçalarına ayrıt denir. 


Bir prizmanın temel elemanları alt ve üst taban, yanal yüzler, ayrıtlar ve yüksekliktir.


Dikdörtgenler Prizmasının Alanı

Dikdörtgenler prizmasının yan yüzleri ve tabanları dikdörtgensel bölgedir. Dolayısıyla bir dikdörtgenler prizmasının alanını bulmak, bu dikdörtgensel bölgenin alanını bulmak demektir.

Dikdörtgenler prizmasının 4 adet yanal yüzü, 2 adet tabanı vardır. Yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi A1 yüzünde 2 adet, A2 yüzünden 2 adet ve A3 yüzünden 2 adet bulunur. 

Dikdrtgen prizmalar2


Yukarıdaki dikdörtgenler prizmasının 3 farklı ayrıt uzunluğu vardır. Bu dikdörtgenin alanını hesaplayalım.

Dikdörtgenin 1 tabanının alanı (A2 yüzeyi) y.z dir

İki adet taban olduğundan taban alanları toplamı 2.y.z dir.

Dikdörtgenin A1 yüzeyinin alanı x.z dir. İki adet A1 yüzeyi olduğundan A1 yüzeyleri toplamı 2.x.z olur.

Dikdörtgenin A3 yüzeyinin alanı x.y dir. iki adet A3 yüzeyi bulunduğundan A3 yüzeyleri toplamı 2.x.y olur.

Dolayısıyla dikdörtgenin toplam alanı

A = 2.(xy + yz + xz) olur.

Örnek:

 Dikdrtgen prizmalar3

Şekildeki dikdörtgenler prizmasının alanı kaç cm2 dir.

Çözüm:

A1 yüzeyi → 5.12 = 60 cm

A2 yüzeyi → 5.8 = 40 cm2

A3 yüzeyi → 8.12 = 96 cm2


Toplam alan = 2(60 + 40 + 96)

A = 2.196

A = 392 cm2 dir.


Dikdörtgenler Prizmasının Hacmi

Bir dikdörtgenler prizmasının hacmi taban alanı ile yüksekliğin çarpımına eşittir. 

Taban alanı S, yüksekliği h olan dikdörtgenler prizmasının hacmi;

V = S.h dir.

Örnek:

Dikdrtgen prizmalar4


Şekildeki dikdörtgenler prizmasının hacmi kaç cm3 tür.

Çözüm:

5 cm ve 10 cm değerine sahip uzunluklar taban kenarlarının uzunluğunu gösterir. 15 cm değerindeki uzunluk ise hem yanal ayrıt hem de yüksekliktir. Taban alanını bulup bu yükseklik ile çarpacağız.

Dikdörtgenin taban alanını bulalım.

S = 5.10

S = 50 cm2

Dikdörtgenin hacmine V diyelim.

V = 50.15 = 750 cm3 tür.



Dikdörtgenler Prizmasının Ayrıtları

Bir dikdörtgenler prizmasının ayrıt sayısı 12 dir. Alttaki şekilde parlak mavi ile gösterilen çizgiler prizmanın ayrıtlarıdır.

Bir dikdörtgenler prizmasının 3 farklı yüzeyi vardır. Şu halde 3 farklı ayrıt uzunluğu vardır. Her ayrıttan 4 adet vardır.


Dikdrtgen prizmalar5


Örnek:

Yukarıdaki dikdörtgenler prizmasının ayrıtlarının uzunluğu toplamı kaç cm dir?

Çözüm:

3 farklı yüzey ayrıtının uzunluğu verilmiştir. Bir dikdörtgenler prizmasında 3 farklı boyutta ayrıt bulunur ve her bir ayrıttan 4 adet vardır. Ayrıt uzunlukları toplamına X diyelim.

X = 4( 8 + 12 + 20)

X = 4.40

X = 160 cm olur.


Kare Prizmalar



SANATSAL BİLGİ

06/03/2017

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI