8. SINIF DEPREMLER

8. Sınıflar fen bilgisi dersi. Depremler ve meydana geliş şekilleri. Depremleri meydana getiren sebepler. Tektonik, volkanik ve çökme depremleri.


Deprem Nedir

Yerkabuğunda sarsıntılara deprem denir. Yer kabuğunun sallanması üzerinde bulunan çeşitli yapılarında sallanmasına sebep olur. Bu yapıların sallanması yıkımlarına neden olabilir ve içlerinde bulunan canlıların hayatını kaybetmesine, eşyaların zarar görmesine sebep olur. 

Depremler en yıkıcı doğal afetlerdendir. Bazı depremler onbinlerce insanın hayatını kaybetmesine ve en bir o kadarının da yaralanmasına neden olmaktadır.

17 Ağustos 1999 yılında Türkiye’nin Marmara Bölgesinde meydana gelen deprem Kuzey Anadolu Fay hattının kırılması sonucu oluşmuştur. Bu deprem resmi kayıtlara göre 17.480 kişinin hayatını kaybetmesine, 44 bin kişinin yaralanmasına, 200 bin kişinin evsiz kalmasına neden olmuştur.


Depremlerin Meydana Gelmesi

Tektonik Depremler

Depremleri oluşturan başlıca sebep yerkabuğunun derinliklerinde bulunan kırıklardır. Bu kırıklar sebebiyle oluşan depremlere “tektonik depremler” denilmektedir. Yerkabuğu kayaçlardan oluşmuştur. Yerkabuğunun derinliklerinde bu kayaçlar bazı yerlerde kırık yapıda bulunur. Bu kırıkların aralığı bazı yerlerde metrelerce mesafede olur. İşte bu kırıkların karşılıklı duvarlarının birbirine doğru hareketi ya da yan yana yer değiştirmesi yeryüzünde büyük bir sarsıntı meydana getirmektedir.

Yerkabuğundaki bu kırıklara fay hattı denilmektedir. Fay hattının geçtiği bölgelere ise deprem bölgesi adı verilmektedir. Fay hattının büyüklüğüne aktifliğine göre bu bölgeler birinci, ikinci, üçüncü derece deprem bölgesi olarak adlandırılırlar. En şiddetli sarsıntılar birinci deprem bölgesinde meydana gelir.

Büyük bir deprem oluşmadan önce o bölgede meydana gelen küçük depremlere öncü depremler denilmektedir. Bir depremin öncü deprem olarak tanımlanması için büyük depremin oluşacağı yerlerde ve büyük depremi tetikleyecek yapıda olması gerekmektedir. 

Büyük deprem oluştuktan sonra bu depremin meydana geldiği yerde oluşan küçüklü büyüklü sarsıntılara ise artçı depremler denir. Artçı depremler ana depremin oluşmasının ardından devam eden levha hareketleri ve kırılmalardır. Ana deprem kadar şiddetli olmazlar. Şiddetleri zamanla azalır.

Deprem sırasında açığa çıkan enerjiye depremin şiddeti denir. Depremin şiddeti yerkabuğundaki sarsıntıyla orantılıdır. Bu şiddeti ölçmek için çeşitli araçlar geliştirilmiştir. Bunlardan en fazla kullanılanı “Richter Ölçeğidir.”

Deprem büyüklüğünü ölçen aletlere sismograf denir. Sismografta kaydedilen veriler Richter Ölçeğine göre ölçeklendirilir. Bu ölçekler yer kabuğunda meydana gelen sarsıntının büyüklüğü hakkında bilgi verir.

Richter ölçeği 1930 yılında Prof. Charles Francis Richter (Çar Françis Riçter) tarafından geliştirilmiştir.

Deprem faylarının yeryüzünde dağılışını ve yapısını inceleyen bilim dalına sismoloji adı verilir. Bu işle uğraşan bilim adamlarına ise sismolog denir.



Diğer Deprem Türleri

Yeryüzünde etki alanı en geniş, yıkıcı özelliği en fazla olan depremler yukarıda anlatılan tektonik depremlerdir. Bu depremler dışında etki alanı dar bir bölge olan ve çok fazla yıkıcı özelliği olmayan deprem çeşitleri de vardır. Bunlardan biri “volkanik depremler” dir.

Volkanik Depremler

Bu depremler bir yanardağın püskürmesi sırasında ortaya çıkar. Volkanlar lav püskürtmeye başladığı zaman yanardağ ağzında bir patlama meydana gelir ve bu patlama yer sarsıntısına sebep olur.

Göçme Depremleri

 Bu depremler yerkabuğunun altında büyük boşluk bulunan yerlerde bu boşluğun tavanının çökmesi sonucu oluşur. Etki alanı dardır. Bu depremler daha çok karstik bölgelerde bulunur.



SANATSAL BİLGİ

26/03/2017

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI