8. SINIF DNA VE GENETİK KOD

8. Sınıf fen bilgisi dersi. DNA yapısı ve genetik kod konusu. DNA nedir, DNA nın vücuttaki görevleri, kromozom, nükleotit ve genlerin görevleri. Konu anlatımı.


DNA

Bir canlının ait olduğu türe ve kendisine özgü özelliklerinin bulunduğu kalıtsal maddesine DNA (Deoksiribonükleik asit) denir.

DNA bir bireyde o bireye ait tüm özellikleri bünyesinde bulundurur. Canlının beslenme şeklinden vücut şekline kuyruklu olup olmaması, kuyruk ve baş şekli, uçabilir olup olmaması gibi özellikler bir türün tüm bireylerinde aynıdır. Kuyruk rengi, saç rengi, tüy rengi, güçlülük, dayanıklılık, çekicilik, zeka gibi özellikler ise bir türün tüm bireylerinde farklıdır. Bu özelliklerin tamamı DNA da bulunur.

DNA yapı olarak sarmal bir ip merdiven şeklindedir.

DNA bir canlıdaki türe özgü değişmeyen özelliklerin bireyden bireye aktarılmasını sağlar. DNA bu aktarımı kendisini eşleyerek gerçekleştirir. Üreme hücreleri oluşurken DNA ikiye bölünür, çiftleşme sonucunda döllenme olursa her bireyde ikiye bölünmüş haldeki DNA lar birleşir ve tam bir DNA meydana getirir. Oluşan bu yeni DNA türe ait özellikler yönünden değişmemiştir. Ancak bireye ait özellikler (saç rengi, göz rengi, boy uzunluğu vb.) bakımından değişiklik gösterebilir.

Üreme ve DNA Eşlemesi

Canlılar doğar, büyür ve kendisine benzer bireyler meydana getirir. Canlıların kendilerine benzer bireyler meydana getirmesine üreme denir.

Üreme eşeyli ve eşeysiz üreme şeklinde iki çeşittir. Eşeysiz üreme bir canlının bölünerek kendisine benzer başka canlılar oluşturmasıdır. Eşeyli üreme ise farklıdır. Eşeyli üremede iki birey tarafından gen alışverişi söz konusudur.

Eşeyli üreme aynı türe ait bireylerin çiftleşmesi ile gerçekleşir. Çiftleşme sonucu her iki bireyde bulunan üreme hücreleri birleşir ve tek hücre oluşur. Bu üreme hücreleri birleşmeden önce bölünmüş DNA lar taşımaktadır. Birleşmeden sonra bu DNA lar birleşerek tam DNA yı meydana getirir. DNA tam yapıya kavuşunca oluşan yeni hücrenin hayatsal faaliyetlerini kontrol etmeye başlar. Hücrenin bölünmesini ve başkalaşmasını, baş ayak, boyun oluşumunu koordine eder. Doğmaya hazır hale gelen canlı kompleks bir yapıya kavuşmuştur. Doğumdan sonraki süreçte büyüme ve gelişme başlar. Vücutta tüm hayatsal faaliyetler DNA lar kontrolünde devam eder.

DNA_IO8


Hücrelerdeki kalıtsal madde kromozom, gen, nükleotit, DNA gibi isimlerle adlandırılırlar. Bu kavramların ne olduğuna bir göz atalım.


Kromozom:

DNA yı oluşturan kromatin ipliklerinin kısalıp kalınlaşarak oluşturduğu yapıya kromozom adı verilir. Kromozomlar kalıtımı sağlarlar.

Hücre bölünmesi sırasında DNA kısalıp kalınlaşır ve bazı proteinlerle birlikte kromozom adı verilen yapıyı meydana getirir.

Kromozomlarda canlıya ait genetik bilgiler bulunur. Her türün kromozom sayısı farklıdır. Kromozomlar çiftler halinde bulunur. Bu nedenle canlılarda kromozom sayısı 2n olarak ifade edilmektedir. İnsanda 2x23 = 46 kromozom vardır. Eşeyli üreyen tüm canlılar 2n kromozomludur. Üreme hücreleri oluşurken bu kromozomlar ikiye bölünür ve hücre n kromozomlu olur. Döllenme oluşursa meydana gelen hücre tekrar 2n kromozomlu olur.

 Kromozom_IO8


Gen

DNA üzerinde bulunan ve canlıya özgü özellikleri içeren kalıtım birimleridir. Bireyin saç rengi, göz rengi, boy uzunluğu ve kan grubu gibi özelliklerini belirlerler.



Nükleotit

DNA nükleotit adı verilen birimlerden meydana gelmiştir. Nükleotitler ise organik bir baz, bir şeker ve bir fosfat molekülünün birleşmesi ile meydana gelir.

Bir nükleotit taşıdığı organik baza göre isimlendirilir. DNA da dört çeşit organik baz bulunur. Bu bazlar Adenin, Timin, Guanin ve Sitozin bazlarıdır.

DNA nükleotitlerin karşılıklı birleşerek oluşturdukları sarmal bir yapıdadır. Bu yapıda her zaman adenin bazının karşısına timin, guanin nükleotidin karşısına sitozin nükleotidi gelir.


DNA ve Genetik Kod Çözümlü Test




SANATSAL BİLGİ

30/03/2017

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI