7. SINIF İÇ SALGI BEZLERİ

7. Sınıflar fen bilgisi konusu. Denetleyici ve düzenleyici sistemler. İç salgı bezleri, ürettikleri hormonlar ve vücuttaki görevleri Konu anlatımı.



İç salgı bezleri sinir sisteminden gelen emirler doğrultusunda düzenleyici salgı üreterek vücuttaki organların bir düzen içerisinde çalışmasını sağlarlar.


Vücutta iç yapının; kan basıncı, tuz, su basıncı, kalp atışı vb. dengeli biçimde tutulmasına homeostasi adı verilir.

Homeostasi sinir sistemi ile salgı bezlerinin koordineli çalışması ile gerçekleştirilir. İç salgı bezlerinin merkezi hipofiz bezidir. Sinir sisteminde iç dengeyi denetleyen merkez ise hipotalamustur. Hipofiz bezi hipotalamusa bağlı olarak çalışır.


Hipofiz Bezi

Hipofiz bezi beyinde yer alır. İç salgı bezlerinin çalışmasını denetler. Salgıladığı hormonlarla iç salgı bezlerinden hormon salgılanmasını başlatır veya durdurur. Ayrıca bu bez büyüme hormonu salgılar. Hipofizin salgıladığı büyüme hormonu somatotropin hormonudur. Bu hormon tüm hücreleri kontrol eder. Büyüme hormonu küçük yaşlarda fazla salgılanırsa devlik oluşur. Az salgılanması durumunda cücelik meydana gelir.

Tiroit Bezi

Gırtlağın altında soluk borusunun iki yanında yer alır. Biri sağda biri solda olmak üzere iki bölümden meydana gelmiştir.

Tiroid bezinin salgıladığı hormonlardan tiroksin hormonu vücuttaki metabolizmayı düzenler. Hücrelerin kullanacağı oksijen miktarını ayarlar. Vücut ısısı ve solunum hızını ayarlar. Küçük yaşlarda fiziksel ve mental gelişimi sağlar.

Tiroid bezinin salgıladığı kalsitonin hormonu kanda kalsiyum ve fosfor miktarını ayarlar.

Vücutta tiroksin hormonunun azalması metabolizmanın yavaşlamasına neden olur. Bu durum aşırı uyku hali, şişmanlık, tembellik gibi durumlara yol açar.

Tiroksin hormonu fazla salgılanırsa metabolizma hızı artar. Kan basıncı yükselir, vücut ısısı artar, ellerde titreme görülür. Bu duruma toksik guatr adı verilir.

Tiroksin hormonu iyotlu bir hormondur. İyot yetersizliği durumunda tiroksin sentezlenemez. Bu durum tiroid bezinin aşırı büyümesine yol açar ve basit guatr hastalığı oluşur. 

Böbreküstü Bezleri

Bu bezlerden adrenalin ve aldesteron hormonları salgılanır. Adrenalin hormonu korku, heyecan panik gibi durumlarda salgılanır ve vücudu savunmaya hazırlar. Aldosteron hormonu ise kandaki mineral dengesini düzenler.

Aldosteron hormonu yetersiz salgılanırsa kan hacmi ve kalp atışı yavaşlar, hücrelerarası sıvıda iyon birkimi olur ve tunç hastalığı ortaya çıkar. 

Aldosteron hormonu fazla salgılanırsa potasyum iyonunun emilimi aşırı derecede azalır ve kas zayıflığı ortaya çıkar.

Pankreas Bezi

Karın boşluğunda, midenin arka kısmında yer alan bir bezdir. Hem sindirim enzimi üretir hem de endokrin sistem hormonları üretir.

Pankreas hormonal bez olarak insülin ve glukagon hormonları salgılar.

Kanda şeker miktarı yükselince pankreas bezinden insülin hormonu salgılanır. Bu hormon kandaki şeker miktarını düşürerek normal seviyeye indirir. İnsülin hormonu kandaki fazla şekerin karaciğerde glikojen olarak depolanmasını sağlar.

 Kanda şeker miktarı düşünce bu kez glukagon hormonu salgılanır. Glukagon hormonu karaciğerde depolanmış glikojeni glikoza dönüştürerek kandaki şeker seviyesini normal değerlerine döndürür.

İnsülin hormonunun yetersiz salgılanması durumunda kanda şeker oranı yükselir. Bu durum şeker hastalığının (diyabet) oluşmasına sebep olur. 



Eşeysel Bezler

Dişilerde eşeysel bezler yumurtalıklarda, erkelerde ise testislerde bulunur.

Yumurtalık eşey bezleri yumurtalıklardır. Yumurtalıklar (ovaryum) hem dişi üreme hücrelerini hem de eşeysel hormonları salgılarlar.

Yumurtalıklardan salgılanan eşeysel hormonlardan östrojen hormonu dişiye özgü karakter, vücut ve ses yapısının ortaya çıkmasını sağlar.

Yumurtalıklardan salgılanan bir diğer hormon olan progesteron hormonu ikincil eşey karakterlerin devamını östrojen hormonu ile birlikte sağlar.


Erkeklerde eşeysel bezler testislerdir. Testislerden testosteron hormonu salgılanır. Bu hormon erkeğe özgü karakter, vücut ve ses yapısının oluşmasını sağlar. 

Testosteron hormonu ayrıca testislerin gelişmesini ve sperm oluşturulmasını sağlar.

SalgıBezi_I7O1


Sinir Sisteminin Yapısı ve Görevleri



SANATSAL BİLGİ

07/08/2017

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI