ALKENLERİN ELDE EDİLMESİ

12. sınıflar kimya dersi. Alkenlerin elde edilme yöntemleri. Alkollerin dehidratasyonu ve alkil halojenürlerin dehidrohalojenasyonu. Konu anlatımı.



1. Alkollerden Su Çekme Yöntemi 

Bileşiklerden su çekilmesi olayına dehidratasyon adı verilmektedir. Bu işlem yapılırken genellikle bir katalizör kullanılır.

Alkollerin dehidratasyonunda katalizör olarak genellikle bir asit kullanılır. Asit olarak genellikle H2SO4, H2PO4 veya Al2O3 kullanılır. Isı ve katalizör etkisinde alkolden bir molekül H2O koparılır.

Alkollerin dehidratasyonu sonucunda alken ve su oluşur. Bazen yan ürünler de oluşabilir.

Alkollerin dehidratasyonunda OH grubu kendisine en yakın H atomu ile bağ yaparak H2O molekülünü oluştururken kopan H atomu ve OH kökü yerine C – C arasında yeni bir bağ oluşur.

OH grubu ilk veya son C atomu üzerinde yer almıyorsa bu gruba komşu C atomlarının hangisi daha az H içeriyorsa o C atomunun Hidrojeni ayrılarak OH ile H2O oluşturur.

Komşu C atomlarından daha fazla H atomu içeren C atomundan da H ayrılması gerçekleşebilir. Bu durumda ana ürünle birlikte yan ürünler de oluşur.

Eliminasyon: Büyük molekülden iki atom ya da grubun ayrılarak yeni moleküller meydana gelmesine eliminasyon denir.

Alkollerde eliminasyon, bir H ve bir OH grubunun ayrılarak su ve alken oluşması işlemidir.



Örnek:

Kapalı formülü C4H10O şeklinde olan bütil alkol (bütanol) den büten ve su oluşması aşağıda gösterilmiştir.

alkenlerineldesi_S12K1R1



Örnek:

Etanoldan eten ve su oluşumu aşağıda gösterilmiştir.

alkenlerineldesi_S12K1R2


Yukarıdaki denklemde kırmızı dikdörtgen içindeki OH ve H birleşerek H2O yu oluşturmuşlardır.


2. Alkil Halojenürlerden Hidrojen Halojenür Çekilmesi (Dehidrohalojenasyon)

Bu yöntemde alkil halojenürlerden H ve halojenür çekilir. Bu tepkime KOH veya NaOH gibi kuvvetli bazların katalizörlüğünde gerçekleşir. Tepkimede bazdaki metal atomu ile alkildeki halojen atomu birleşir. Bazdaki OH grubu ise bileşikten bir H atomu alarak H2O oluşturur.


Örnek:

Etil klorid bileşiğinden eten ve potasyum klorür oluşumu.

alkenlerineldesi_S12K1R3


Örnek:

1 - Kloropropan dan propen ve potasyum klorür oluşumu.

alkenlerineldesi_S12K1R4



Alkinlere Hidrojen Katılması

Alkinler H atomu sayısı alkenlerden 2 eksik olan hidrokarbonlardır. Bu bileşiklere 2 H eklenirse alken bileşiği oluşur. Bu tepkime Pt ve Pd katalizörlüğünde gerçekleşebilir. Tepkime sonunda alkan bileşiği de oluşabilmektedir. Sadece alken bileşiği oluşturabilmek için katalizörlerin aktifliği azaltılır.



Örnek:

Propinden propen elde edilmesi.

alkenlerineldesi_S12K1R5

Dihalojenürlerden Halojen Çekilmesi

Birbirine komşu iki halojenür bulunduran bileşikler, Zn tozu ile ısıtılırsa Zn metali halojenlerle tepkimeye girer. Halojenlerini veren bileşik alkene dönüşür.

alkenlerineldesi_S12K1R6


Alkenlerin Adlandırılması

Hidrokarbon Sınıfları



SANATSAL BİLGİ

11/02/2018

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM

COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI