ALKİLLERE BAĞLANAN FONKSİYONEL GRUPLAR

Alkillere bağlanan fonksiyonel gruplar ve oluşturdukları bileşik örnekleri Alkoksi, karbonil, karboksil, amino, nitro, siyano ve açil gruplarının alkillerle oluşturdukları bileşikler.



Alkoksi Grubu

Alkoksi grubu R – O – grubu olarak isimlendirilir. Bu gruptaki R simgesi Alkilleri temsil eder. Buna göre alkoksilerin alkillerle oluşturdukları bileşikler R – O – R veya R – O – R’ yapısında olur.

R – O – R yapısı aynı alkil köküne bağlanan O atomunu,

R – O – R’  yapısı farklı alkil gruplarına bağlanan O atomunu gösterir.

O atomunun alkil gruplarına bağlanmasıyla oluşan organik bileşikler "Eterler" olarak sınıflandırılır.

Eterlerin genel formülü CnH(2n + 2)  dir.

Eterler daha sonra kendi konusunda farklı bir sayfada işlenecektir. Bu bölümde birkaç örnek verilecektir.


Dimetil Eter

Metil, alkil sınıfından bir radikaldir. O atomu iki metil kökü ile bağ yaparsa;

CH3 – O – CH3 yapısı ortaya çıkar. Bu bileşiğin molekül formülü C2H6O şeklindedir ve bileşik, dimetil eter olarak adlandırılır.

FncBaglanti_S12R1


Etil, Metil Eter

Etil, alkil sınıfından bir köktür, formülü C2H5 şeklindedir.

Metil, alkil sınıfındandır ve formülü CH3 şeklindedir.

O atomu etil ve metil ile bağ yaparsa oluşan bileşik, "etil, metil eter" olarak isimlendirilir.

Bu bileşiğin yapı formülü,

CH3 – O – C2H5 

Molekül formülü C3H8O şeklindedir.


Butil, Metil Eter

Butil, alkil sınıfından bir köktür ve formülü C4H9 şeklindedir.

Metil, alkil sınıfından bir köktür ve formülü CH3 şeklindedir.

O atomu butil ve metil ile bağ yaparsa ortaya,

CH3 – O – C4H9 bileşiği çıkar. Bu bileşiğin molekül formülü C5H12O şeklindedir ve "butil, metil eter" olarak isimlendirilir.


Pentil, Metil Eter

Pentil alkil sınıfından bir köktür. Formülü C5H11 şeklindedir.

Metil de alkil sınıfındandır ve formülü CH3 şeklindedir.

O atomu bu iki bileşikle bağ yaparsa yapı formülü,

CH3 – O – C5H11 olan bir bileşik oluşur. Bu bileşik "pentil, metil eter" olarak adlandırılır.

Bileşiğin molekül formülü,

C6H14O şeklindedir.


Karbonil Grubu

FncBaglanti_S12R2


Karbonil grubu bir H atomu ile birlikte bir alkil grubuna bağlanırsa "aldehitler" adı verilen bileşik türleri oluşur.

Karbonil gruplarının bir H atomu ile birlikte iki alkil grubuna bağlanmasıyla "ketonlar" oluşur.


Örnek:

CH3 metil adı verilen bir radikal köktür. Bu köke bir karbonil grubu ve bir hidrojen bağlanırsa C2H4O bileşiği oluşur. Oluşan bileşiğin yapı formülü aşağıda verilmiştir.

FncBaglanti_S12R3


Bu bileşik "etanal" olarak adlandırılmıştır.


Örnek:

C2H5 (etil) bir alkil köktür. Bu köke karboksil grubu bağlanırsa,

C3H6O bileşiği oluşur. Oluşan bileşik propanal olarak adlandırılır. Propanalın yapı formülü aşağıdadır.

FncBaglanti_S12R4


Propanalın yapı formülü CH3CH2COH şeklinde de yazılır.


Örnek:

Bir C3H7 köküne bir karbonil bağlanırsa "bütanal" adı verilen bileşik oluşur.

FncBaglanti_S12R5


Bileşiğin yapı formülü CH3CH2CH2COH şeklinde yazılabilir. Molekül formülü C4H8O şeklindedir.


CH3 metil, C3H7 propildir. Bu köklere bir karbonil grubu bağlanırsa "metil propil keton" adı verilen bileşik oluşur.

FncBaglanti_S12R6


Karboksil Grubu

Karboksil grubu –COOH şeklinde gösterilir. Alkil grubuna bağlanırlarsa karboksilik asit sınıfı bileşikleri oluştururlar.

Asetik Asit

Bir alkil kök olan CH3 (metil) köküne – COOH bağlanırsa etanoik asit denilen bileşik oluşur. Bu bileşik asetik asit olarak da adlandırılmıştır.

Bileşiğin formülü C2H4O2 şeklindedir. Yapı formülü ise,

CH3 – COOH şeklindedir.

Asetik asit bir karboksilik asittir.


Propanoik Asit

C2H5 (etil) bir alkil köktür. Bu bileşiğe COOH bağlanırsa oluşan bileşik,

C3H6O2 bileşiğidir. Yapısal formülü,

CH3 – CH2 – COOH şeklindedir.

Bileşiğin adı propanoik asittir.

Bileşiğin kökü etil olmasına rağmen adı propanoik asittir. Bunun nedeni bileşiğin yapısında 3 C atomu bulunmasıdır.


Bütanoik Asit

C3H7 (propil) bir alkil köktür. Bu köke COOH bağlanırsa,

C4H8O2 bileşiği oluşur. Bu bileşik,

CH3(CH2)2COOH şeklinde veya

CH3 – CH2 – CH2 – COOH şeklinde gösterilebilir.

Bileşiğin yapısında propil olmasına rağmen butanoik olarak isimlendirilmesinin sebebi yapısında 4 C atomu bulunmasıdır.


Amino Grubu

Amino grubu – NH2 şeklinde gösterilir. Bu grubun alkillerle yaptıkları bileşikler "aminler" olarak sınıflandırılır.

NH3 amonyak olarak adlandırılır. NH3’ten bir H atomu ayrılırsa NH2 kökü oluşur. Bu kök alkillere bağlanırsa oluşan bileşikler "amin" sınıfı bileşikler olarak gruplandırılır.

Bir amino grubuna bir alkil bağlanmışsa primer amin, iki alkil bağlanırsa sekonder amin, üç alkil bağlanırsa tersiyer amin olarak adlandırılır.


Örnek:

CH3 bileşiğine NH2 bağlanırsa oluşan bileşik metil amin olarak adlandırılır. Bileşiğin yapı formülü,

CH3 – NH2

Şeklindedir. Molekül formülü ise CH5N şeklindedir.


Örnek:

C2H5 etil olarak adlandırılan bir alkildir. Bu köke NH2 bağlanırsa C2H7N bileşiği oluşur. Oluşan bileşiğin yapı formülü,

CH3 – CH2 – NH2 

Şeklindedir. Bu bileşik etil amin olarak adlandırılır.


Bir amino grubuna iki adet alkil bağlanabilir.

İki adet metil kökü bir amino gerubu ile bağ yaparsa oluşan bileşik dimetil amin olarak adlandırılır.

FncBaglanti_S12R7


Bir amino grubu iki farklı alkil kökle bağlanabilir.

FncBaglanti_S12R9


Oluşan bileşiğin molekül formülü C3H10N şeklindedir. Bu bileşik "Etil metil amin" olarak isimlendirilir.


Örnek:

C3H7 kökü propil olarak adlandırılır. Bu köke NH2 amino grubu bağlanırsa C3H9N bileşiği oluşur. Bileşiğin yapı formülü,

CH3 – CH2 – CH2 – NH2

Şeklindedir. Bileşik propil amin olarak adlandırılmıştır.


Nitro Grubu

Nitro grubu azot ve oksijen atomlarından oluşmuştur. Nitro kökü, – NO2 şeklinde gösterilir. 

Örnek:

C2H5 bir alkildir. Bu köke NO2 bağlanırsa C2H5NO2 bileşiği oluşur. Bu bileşiğin yapı formülü,

CH3 – CH2 – NO2 

Şeklindedir. Bileşiğin ismi "Nitro etan" dır.


Örnek:

C3H7 bileşiği propil olarak adlandırılan bir alkil köküdür. Bu köke NO2 bağlanırsa C3H7NObileşiği oluşur. Bileşiğin yapı formülü,

CH3 – CH2 – CH2 – NO2

Şeklindedir. Bileşik "nitro propan" olarak adlandırılır.


Örnek:

C5H11 (pentil) bileşiği bir alkil köktür. Bu bileşiğe NO2 kökü bağlanırsa C5H11NO2 bileşiği oluşur. Bileşiğin yapı formülü,

CH3 – CH2 – CH2 – CH2 – CH2 – NO2 

Şeklindedir. Bileşik "nitro pentan" olarak adlandırılmıştır.


Açil Grubu

Karboksilik asitlerden OH grubunun çıkarılmasıyla oluşan köklerdir. RCO - şeklinde gösterilir.

Örnek:

CH3 – COOH bileşiği (Asetik asit) bir karboksilik asittir. Bu asitten OH çıkarılırsa geriye,

CH3 – CO kalır. Bu bileşiğin molekül formülü C2H3O şeklindedir, bileşik, "asetil" olarak isimlendirilmiştir ve açil sınıfı bileşiktir.


Örnek:

CH3CH2COOH bileşiği propanoik asittir.

Bu bileşikten bir OH çıkarılırsa geriye CH3CH2CO yapısı kalır. Bu bileşik propanol asit olarak isimlendirilir.



Siyano Grubu

Siyano grubu azot ve karbon atomlarından oluşmuş bir köktür. Bu kök – CN şeklinde gösterilir.

Siyano grubunun alkillere bağlanması ile siyano grubu bileşikler oluşur.


C2H5 (etil) köküne – CN kökü bağlanırsa C3H5N bileşiği oluşur. Bu bileşiğin yapı formülü,

CH3 – CH2 – CN 

şeklindedir. Bileşik "etil siyanür" olarak isimlendirilir.


C4H9 (butil) köküne – CN bağlanırsa, C5H9N bileşiği oluşur. Oluşan bileşiğin yapı formülü,

CH3 – CH2 – CH2 – CH2 – CN 

Şeklindedir. Bileşik "butil siyanür" olarak isimlendirilir.



Alkil Gruplarına OH Bağlanması ve Alkoller

Yapı İzomerliği

Alkil Halojenürler

Fonksiyonel Gruplar Çözümlü Sorular



SANATSAL BİLGİ

07/12/2017

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI