ALKİNLERİN KİMYASAL ÖZELLİKLERİ

12. sınıflar ve yks kimya dersi. Alkinlere Hidrojen, Hidrojen halojenür ve su katılması. Alkinlerin yanma ve yer değiştirme tepkimeleri. Konu anlatımı.


Alkinlerin Fiziksel Özellikleri

Alkinlerin fiziksel özellikleri alkenlerinkine benzer. Oda koşullarında etin, propin ve bütin gaz halinde diğerleri sıvı haldedir. Suda çözünmezler, apolar çözücülerde çözünürler.


Alkinlerin Kimyasal Tepkimeleri

1. Alkinlerin Katılma Tepkimeleri

Alkin bileşiklerinde de katılma tepkimeleri markovnikov kuralına göre gerçekleşir. Markovnikov kuralına göre katılan maddede bulunan H atomu çoklu bağdaki C atomlarından Hidrojence zengin olanına bağlanır.



A. Alkinlere H2 Katılması


Alkinlere H2 katılırsa alkenlere dönüşürler.

Aşağıdaki örnekte propine H2 katılmasıyla propen oluşumu gösterilmiştir.

alkinkimyasal_s12r1


B. Alkinlere Hidrojen Halojenür Katılması

Etin bileşiği ile HCl tepkimesi sonucunda kloroeten (vinil klorür) bileşiği oluşur.

alkinkimyasal_s12r2


C. Alkinlere Su Katılması

Alkinlere su katılması iki basamakta gerçekleşir. İlk basamakta enol adı verilen bileşik oluşur, ikinci basamakta ise enoller karbonil bileşiğine çevrilir. Eğer başlangıçtaki alkin, etin (asetilen) ise oluşan son ürün asetaldehit, farklı bir alkin ise keton oluşur.

alkinkimyasal_s12r3


Yukarıda Alkinlere su eklenmesinin iki adımlı reaksiyonu verilmiştir. 1. Adım sonucunda oluşan ürün bütanol, ikinci adım sonunda oluşan ürün bütanon veya metiletil keton olarak adlandırılır.

Örnek:

alkinkimyasal_s12r4


Yukarıdaki denklemde 1. Adımda propanol oluşmakta, ikinci adım sonunda propanon bileşiği oluşmaktadır. Bu iki madde birbirinin tautomeridir.


2. Metallerle Yer Değiştirme Tepkimeleri

Alkinlerin metallerle yer değiştirme tepkimesi verebilmesi için aralarında üçlü bağın olduğu C atomlarında H atomunun bulunması gerekir. Eğer üçlü bağ içeren C atomları üzerinde H atomu bulunmuyorsa bu alkinler yer değiştirme tepkimesi vermezler.


Örnek:

alkinkimyasal_s12r5

Yukarıdaki denklemde görülen gümüş asetilür maddesi çökelir.


alkinkimyasal_s12r6



Yukarıdaki denklemde oluşan bakır – I – asetilür maddesi çöker.


3. Alkinlerin Yanma Tepkimeleri

Alkinler oksijen ile yanma tepkimesi verirler. Reaksiyon sonunda CO2 ve H2O oluşur.



Örnek:

alkinkimyasal_s12r7


Yukarıda propinin yanma denklemi verilmiştir.


Örnek:

Etinin yanma tepkimesi;

C2H2 + (5/2)O2 → 2CO2 + H2O


Yanma tepkimelerinin genel denklemi;

CnH2n – 2  + (3n – 1)/2O2  → nCO2  + (n-1)H2O



Örnek:

Pentinin yanma tepkimesi;

C5H8 + (14/2)O2  → 5CO2 + 4H2O


Asetilen

Alkinlerin Adlandırılması



SANATSAL BİLGİ

18/02/2018

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI