ATOM MODELLERİ

9. sınıflar kimya konusu. Thompson atom modeli, Rutherford atom modeli be Bohr atom modelleri. Konu anlatımı.


Thompson Atom Modeli

Bu modeli İngiliz fizikçi Joseph John Thompson kurmuştur. Bu fizikçi 1897 yılında elektronun varlığını keşfetmiştir.

Thompson katot tüpü üzerinde çalışmalar yapmış ve katot ışınlarının taneciklerden meydana geldiğini göstermiş ve bu taneciklere elektron adını vermiştir.



Thompson 1904 yılında yeni bir atom modeli önermiştir.

1- Atomlar küre şeklinde ve çapları yaklaşık 10-8 cm’dir.

2- Atomlar artı yüklü maddeden oluşmuştur. Elektronlar bu artı yük içine gömülüdür.

3- Elektronların kütlesi çok küçük olduğundan atom ağırlığını artı yüklü madde oluşturur.

4- Artı yüklü madde ve elektronlar birbiri içinde homojen dağılmıştır.


Thompson atom modeli üzümlü keke benzetilir. Kekin hamur kısmı artı yüklü maddeyi, hamur içinde dağınık halde bulunan üzümler ise elektronları oluşturur.


Rutherford Atom Modeli

Bu modelin kurucusu Ernest Rutherford’dur.

Rutherford, 1910 yılında proton ve elektronların atom içerisinde nasıl yerleştiğini anlamak için bir deney yapmıştır.

Rutherford bu deneyinde bir adet radyoaktif ışın kaynağı, bir adet 10-4 cm kalınlığında altın levha ve üzerine çinko sülfür sürülmüş bir ekran kullanmıştır. Radyoaktif maddeden çıkan alfa tanecikleri iğne ucu kadar bir kanaldan geçirilmiş ve altın levhaya çarpması sağlanmıştır.

Deney sonucunda alfa taneciklerinin bir bölümü altın levhayı sapmaya uğramadan geçmiş, bir kısmı küçük sapmalarla geçmiş, bir kısmı ise geri dönmüştür. Alfa tanecikleri ancak kendilerinden daha büyük bir kütle ve elektrik yükü ile karşılaşınca geri dönerler

Rutherford bu deneyi altın levha yerine bakır, çinko ve gümüş levhalarla tekrar ettiğinde aynı sonuca ulaşmıştır.

Rutherford bu deneyde geri dönen tanecikleri altın levhadaki pozitif merkezlere çarpan tanecikler olarak değerlendirdi. Hiçbir sapmaya uğramadan levhayı geçen ışınlar ise boşluklardan geçmiş olmalıydı. Bu ilkeye dayanarak atomda pozitif yük merkezinin belli bir noktada bulunduğunu ileri sürmüştür.

Rutherford 1911 yılında yeni bir atom modeli ortaya atmıştır.


1- Atomlar boşluklu bir yapıya sahiptir.

2- Atomlarda pozitif yüklerin bulunduğu bir çekirdek bulunur. Bu pozitif yüklü parçacıklar protonlardır. Çekirdek atomun merkezindedir.

3- Atom kütlesinin tamamına yakınını çekirdek oluşturur.

4- Protonlar (+) yüklü taneciklerdir ve atomun çekirdeğinde yer alırlar. Atom kütlesinin yarısına yakınını protonlar oluşturur.

 5- Elektronlar çekirdek çevresine dağılmış haldedir ve sürekli hareket ederler. Elektronların sayısı protonların sayısına eşittir.

Rutherford atom yapısını güneş sistemine benzetmiştir. Bu benzetmede çekirdek kısım güneşi, elektronlar ise gezegenleri temsil eder. Gezegenler gibi elektronlarda belirli yörüngelerde dolanır. Elektronlar boşlukta hareket ettiğine göre bu parçacıkları dengede tutan kuvvet gezegenleri dengede tutan kuvvet gibi merkezkaç kuvvetidir.

Rutherford atom çekirdeğinde proton gibi bir parçacığın daha olması gerektiğini ileri sürmüş fakat bunu ispatlayamamıştır. Bu parçacığın varlığını Cahdwick ortaya koymuş ve bu parçacığa nötron adını vermiştir.

Bohr Atom Modeli

Bu teori Niels Bohr tarafından ortaya konulmuştur. Niels Bohr hidrojen atomunun spektrumlarını izlemiş ve planck’ın kuantum kuramından da yararlanarak yeni bir atom modeli ortaya atmıştır.

1- Elektronlar çekirdeğin çevresinde belirli yörüngelerde dolaşırlar. Bu yörüngelere enerji düzeyleri adı verilir. Her kabuk K, L, M, N gibi bir harf veya 1, 2, 3, 4 gibi bir sayısal değer ile belirtilir. Örneğin 3. enerji düzeyi.

2- Çekirdeğe en yakın yörüngede bulunan elektron en düşük enerjiye sahiptir. Çekirdekten uzaklaşıldıkça elektronların enerji düzeyleri artar.

3- Bir elektronu bulunduğu yörüngeden daha üst yörüngeye taşımak için enerji vermek gerekir. Elektronu daha üst enerji düzeylerine taşınmış atomlara uyarılmış atomlar denir.

4- Elektronlar kararlı hallerinde bulunurken atom ışık yaymaz. Ancak elektronlar yüksek enerjili yörüngelerinden daha az enerjili yörüngelere geçerken bu enerji farkı kadar ışıma yayarlar.


Bohr Atom Modelinin Yanlışları

Bohr atom modeline göre atomlar belirli yörüngelerde bulunurlar ifadesi günümüzde geçerliliğini kaybetmiştir.

Bohr atom modeli sadece tek elektronlu atomların spektrumlarını açıklayabilmektedir. Çok elektronlu atomların spektrumlarını açıklamakta yetersiz kalmaktadır.

Bohr atom modelinde elektronların ikili karakteri (dalga – tanecik) hesaba katılmamıştır.



Modern Atom Teorisi

Elektronlar hem dalga hem de tanecik yapılıdır.

Elektronlar atom çevresinde yörüngelerde değil orbitallerde bulunurlar. Orbitaller, elektronların atom çekirdeği çevresinde bulunma ihtimallerinin en yüksek olduğu enerji bölgeleridir.

Elektronlara tanecik yönünden bakılırsa orbital; elektronun bulunma ihtimali en yüksek olan yeri gösterir.

Elektronlara dalga yönünden bakılırsa orbitaller, elektron yük yoğunluğunun en fazla olduğu yeri gösterir. 


Atomun Yapısı




SANATSAL BİLGİ

13/05/2017

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
YORUMLAR
demirr
gerçekten çok işime yaradı yazılar performans ödevimde kullandım hakkınızı helal edin.
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI