D BLOKU ELEMENTLERİ

12. sınıflar ve üniversiteye hazırlık kimya dersi. Periyodik cetvelde yer alan B grubu elementlerinin özellikleri, grupları ve kullanım alanları. Konu anlatımı.



 


DBlok_S11R1


D bloku elementleri elektron dizilimleri d orbitalleriyle sonlanan elementlerdir. Bu elementler periyodik cetvelde B gruplarında yer alılar. Bu elementlerin tamamı metaldir. Geçiş metalleri olarak da adlandırılırlar. Bu elementlerin çoğunun yoğunluğu büyük olduğundan ağır metaller olarak da adlandırılırlar.


Geçiş elementleri terimi son yörüngesinde yer alan d orbitalleri tam dolu olmayan metaller için kullanılmaktadır.

2B grubunda yer alan Zn, Cd ve Hg elementlerinin elektron dağılımı geçiş metallerinin karakteristik elektron dağılımına uymaz.

48Cd elementinin elektron dağılımı,

48Cd = 1S2 2S2 2P6 3S2 3P6 4S2 3d10 4P6 5S2 4d10

Şeklindedir. Bu elementin son yörüngesindeki d orbitallerinin tamamı doludur. 5. Enerji düzeyinde bulunan S orbitali de doludur. Ancak bu elementin 5. Enerji düzeyindeki diğer orbitaller boştur. Zn ve Hg nin elektron dizilimi Cd nin elektron dizlimi gibidir.

Geçiş metalleri de ametallerle iyonik bağlı bileşikler oluştururlar. Geçiş metalleri bileşiklerinde birden fazla pozitif değerlik alabilir.

Aşağıda bazı metallerin bileşiklerinde aldıkları değerlikler verilmiştir.

25Mn → +2, +3, +4, +6, +7

22Ti → +2, +3, +4

24Cr → +2, +3, +6

23V → +2, +3, +5

26Fe → +2, +3

28Ni → +2, +3

27Co → +2, +3

29Cu → +1, +2

21Sc → +3


D bloku elementleri s bloku elementlerinden daha serttir. Bu nedenle endüstride dayanıklılık gerektiren yerlerde geçiş elementleri kullanılır.

Geçiş metalleri arasında çok önemli elementler yer almaktadır. Fe, Cu, Ag, Zn, Hg, Au bunlardan en önemlileridir.

Fe (Demir) elementinin kullanılmadığı alan neredeyse yoktur. Otomotiv sanayiinin ana maddesidir. Binalarda kolon ve temelde demir kullanılmaktadır. Demiri çevremize baktığımız hemen her yerde görebiliriz.

Au (Altın) ve Ag(Gümüş) değerli metaller olarak ziynet eşyalarında kullanılır.

Cu elementi iyi bir iletkendir. Elektronik ve telekomünikasyon alanında kullanılır.

Titanyum elementi sert ve korozyona dayanıklı bir metaldir.

Hg, oda sıcaklığında sıvı halde bulunan tek metaldir. Yoğunluğu büyüktür. Bu nedenle basınç ölçümlerinde kullanılmaktadır.


Geçiş Elementlerinin Ortak Özellikleri

1- Periyodik cetvelde 4. Periyottan 6. Periyota kadar 2A ile 3A grubu arasında yer alırlar. B gruplarında bulunurlar.

2- Elektron dizilimleri ndx şeklinde sonlanır.

3- Periyodik cetvelde 10 grupta bulunurlar. 8B grubu 3 gruptan oluşmaktadır.

4- Bileşik oluştururken son yörüngelerindeki s ve d orbitallerindeki elektronlardan bazılarını verirler.

5- Sert ve dayanıklıdırlar, yoğunlukları büyüktür.

6- Erime ve kaynama noktaları yüksektir.

7- Hg (civa), oda sıcaklığında sıvı haldedir. Hg, oda sıcaklığında sıvı halde olan tek metaldir.

Geçiş Elementlerinin Grupları

Geçiş elementlerinin grupları bulunurken son enerji düzeylerindeki S ve d orbitallerindeki elektron sayılarına bakılır.

21Sc = 1S2 2S2 2P6 3S2 3P6 4S2 3d1

En yüksek enerji düzeyi 4 ve bu düzeyde S orbitali bulunuyor. Elektron dizilimi d1 ile bitiyor. S ve d orbitallerindeki elektron sayısı 3’tür. Öyleyse 3B grubundadır.

22Ti= 1S2 2S2 2P6 3S2 3P6 4S2 3d2

Ti elementinin de son enerji düzeyinde sadece S orbitali bulunurken elektron dizilimi d orbitaliyle sonlanmaktadır. Bu iki orbitalde yer alan elektron sayısı 4 olduğundan 4B grubunda yer alır.

23V= 1S2 2S2 2P6 3S2 3P6 4S2 3d3

Son iki orbitalinde yer alan elektron sayısı 5’tir. Öyleyse 5B grubundadır.

24Cr= 1S2 2S2 2P6 3S2 3P6 4S2 3d4

Son iki orbitalinde yer alan elektron sayısı 6’dır. Öyleyse 6B grubundadır.

25Mn= 1S2 2S2 2P6 3S2 3P6 4S2 3d5

Son iki orbitalinde yer alan elektron sayısı 7’dir. Öyleyse 7Bgrubundadır.

26Fe= 1S2 2S2 2P6 3S2 3P6 4S2 3d6

Son iki orbitalinde yer alan elektron sayısı 8’dir. Öyleyse 8B grubundadır.

27Co= 1S2 2S2 2P6 3S2 3P6 4S2 3d7

Son iki orbitalinde yer alan elektron sayısı 9’dur. Öyleyse 8B-2 grubundadır.

28Ni= 1S2 2S2 2P6 3S2 3P6 4S2 3d8

Son iki orbitalinde yer alan elektron sayısı 10’dur. Öyleyse 8B-3 grubundadır.

29Cu= 1S2 2S2 2P6 3S2 3P6 4S2 3d9

Son iki orbitalinde yer alan elektron sayısı 11’dir. Bu iki orbitaldeki elektron sayısı 10+1 olduğundan, 1B grubundadır.

30Zn= 1S2 2S2 2P6 3S2 3P6 4S2 3d10

Son iki orbitalinde yer alan elektron sayısı 12’dir. Bu iki orbitaldeki elektron sayısı 10 + 2 olduğundan 2B grubundadır.



30Zn elementinden sonra gelen 31Ga elementini elektronik konfigürasyonu 

31Ga= 1S2 2S2 2P6 3S2 3P6 4S2 3d10 4p1

Şeklindedir. Bu atomun elektron dizilimi p orbitaliyle bitmekte ve son enerji düzeyinde 3 elektron bulunmaktadır. Bu element P bloku elementi olup periyodun cetvelin 3A grubunda bulunur.


F Bloku Elementleri

S Bloku Elementleri



SANATSAL BİLGİ

29/10/2017

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI