FONKSİYONEL GRUPLAR ALKOLLER

12. sınıflar kimya dersi. Fonksiyonel gruplar konusu. Fonksiyonel gruplardan alkollerin oluşumu ve isimlendirilmesi. Alkiller ve radikaller. Bazı alkollerin yapı formülleri.



Fonksiyonel Grup

Fonksiyonel grubun geniş tanımı bir molekülün kimyasal olarak en aktif kısımlarıdır. Alkenlerde çift bağ, Alkinlerde üçlü bağ fonksiyonel gruptur.

Organik kimyada fonksiyonel grup, karbon ve hidrojenden farklı olarak bulunan bir veya birkaç atomlu yapılardır.

Aşağıda bazı fonksiyonel gruplar verilmiştir.

– OH     → Hidroksil grubu

R – O – → Alkoksi Grubu

–X        → Halo grubu

FncGrup_S12R1


–COOH →Karboksil grubu

RCO – → Açil grubu

–NH2 → Amino Grubu

–NO2 → Nitro grubu


Bu bölümde fonksiyonel grupların oluşturduğu alkoller üzerinde durulacaktır.


Radikaller

Eşleşmemiş elektronu bulunan bir atom, molekül veya iyona radikal denilmektedir. Radikaller eşleşmemiş elektronları bulunduğundan son derece aktiftirler. Radikal gruplarına diğer atom, iyon ve yapıların katılımıyla çeşitli bileşikler oluşur.

Radikaller organik kimyada C atomuna bağlı bir H atomunu kaybetmiş hidrokarbonlar için kullanılır.

Örneğin;

CH4 bir alkandır. Metan olarak isimlendirilmiştir. Bu molekülden bir H atomu koparılırsa CHyapısına dönüşür. Bu yapı bir alkildir ve metil olarak isimlendirilir. Metil aynı zamanda bir radikaldir. Bu radikale OH eklenirse CH3OH bileşiği oluşur ve bu bileşik metil alkol olarak isimlendirilir.

Örneğin;

C2H6 bileşiği bir alkandır. Bu bileşikten bir H atomu koparılırsa C2H5 yapısı oluşur. Bu yapı etil olarak isimlendirilir. Etil bir alkildir ve aynı zamanda bir radikaldir.

 Bu bölümde radikallerin oluşturduğu alkoller incelenecektir. Radikaller yukarıda anlatılanlardan anlaşılacağı üzere bir H atomunu kaybetmiş hidrokarbonlardır.


Alkiller

Alkanlardan bir H atomunun ayrılmasıyla meydana gelen kök grubuna alkil adı verilir. Genel formülleri CnH(2n + 1)  şeklindedir.  


Alkil Gruplarına Fonksiyonel Grupların Bağlanması

Alkil Gruplarına OH bağlanması

Alkil gruplarına OH bağlanması ile alkoller oluşur. 

Yapısında bir alkil olan alkollere mono alkoller denir. Bunların yapı formülü R – OH şeklindedir. Genel formülleri CnH(2n + 2) şeklindedir.

Bir OH alkil grubunun herhangi bir atomuna bağlanabildiği gibi bir alkil grubuna birden fazla OH de bağlanabilir. Bir alkil grubuna birden fazla OH bağlanmasıyla oluşan alkollere polialkoller adı verilir.

Metil Alkol (Metanol)

CH3 bir alkil köküdür ve metil olarak isimlendirilmiştir. Bu köke bir OH eklenirse CH3OH bileşiği oluşur. Oluşan bileşiğin ismi metil alkol (metanol) dür. 

FncGrup_S12R2


Yukarıdaki bileşiğin yapı formülü R – OH şeklindedir. Molekül formülü CH4O şeklindedir. Bileşiğin yapısında tek radikal kök (CH3) olduğundan mono alkol sınıfına girer.


Alkiller R simgesiyle gösterilir. Alkollerin genel gösterimi R – OH şeklindedir. Burada R birden fazla olabilir. R simgesi CH3 kökünün yerine kullanılmıştır. Alkillerin tüm kökleri CH3 yapısında gösterilebilir.


Etil Alkol (Etanol)

C2H5 alkil köküdür ve etil olarak isimlendirilir. Bu köke OH bağlanmasıyla oluşan C2H5OH bileşiği etil alkoldür. Bu bileşiğin sistematik ismi etanoldür.

Etil alkol C2H5 alkil köküne bir OH bağlanması ile oluşmuştur.

FncGrup_S12R3



Etonol bileşiğinin yapısal formülü CH3CH2OH şeklindedir. R, alkil kökünü temsil etmek üzere yapı formülü R – CH2 – OH şeklindedir.


Propil Alkol (Propanol)

Yapı formülü R – CH2 – CH2 – OH şeklindedir. Molekül formülü C3H8O şeklindedir. Alkillerden propil köküne OH grubunun eklenmesi ile oluşmuştur.

FncGrup_S12R4


Bileşik formülü yapısal olarak CH3CH2CH2OH şeklinde de gösterilir.


Bütil Alkol (Bütanol)

FncGrup_S12R5


Bütanolun yapı formülü yukarıda gösterilmiştir. Burada bir adet CH3, üç adet CH2, bir adet OH vardır. C4H9 bileşiği bir alkil bileşiğidir ve bütil olarak isimlendirilir. Bu bileşiğe OH bağlanırsa molekül formülü C4H10O olan bütil alkol (bütanol) bileşiği oluşur.

Bileşiğin yapı formülü CH3CH2CH2CH2OH şeklinde veya R – CH2 – CH2 – CH2 – OH şeklinde gösterilir.

Diğer alkollerin yapı ve radikal formülleri yukarıdaki şekilde çıkarılabilir ve yorumlanabilir.

Burada her CHn grubunun bir karbon atomu ve ona bağlı H atomlarını gösterdiğine dikkat ediniz. Bu şekilde kolayca yapı formülleri çizilebilir.


Örnek:

CH3 – CH2 – CH2 – CH2 – CH2 – CH2 – CH2 – CH2 – CH2 – CH2 – OH

Yukarıdaki formül, dekil alkol (Dekanol) ün yapı formülüdür.

Tüm mono alkollerin listesini vermeden önce polialkolleri ve seconder, tersiyer alkolleri de anlatalım.

Polialkoller

Yapısında birden fazla OH bulunan alkollere polialkoller denir.

FncGrup_S12R6


Yukarıdaki yapı formülünde birden fazla OH grubu olduğundan bu bileşik bir polialkoldür.


Primer Alkoller

Yapısında bir tek alkil bulunduran alkollere primer alkoller denir.

Örnek;

CH3 – CH2 – CH2 – OH 


Sekonder Alkoller

Yapısında 2 adet alkil bulunan alkollere sekonder alkoller denir.

FncGrup_S12R7


Tersiyer Alkoller

Yapısında 3 adet alkil bulunan alkollere tersiyer alkoller denir.

FncGrup_S12R8


Alkoller

Alkollerin yapısında bir veya birden fazla (OH) grubu bulunur. Yapı formülleri R – OH şeklindedir. Aşağıdaki alkoller mono alkollerdir. Polialkoller eter sınıfına girerler.

İsim                          Formül

1- Metil Alkol              CH3OH

2- Etil Alkol                C2H5OH

3- Propanol                C3H7OH

4- Bütanol                 C4H9OH

5- Pentanol                C5H11OH

6- Hekzanol               C6H13OH

7- Heptanol               C7H15OH

8- Oktanol                 C8H17OH

9- Nonanol                C9H19OH

10- Dekanol              C10H21OH


Diğer Fonksiyonel Gruplar ve Oluşturdukları Bileşik Sınıfları

Molekül Yapısı ve VSEPR




SANATSAL BİLGİ

03/12/2017

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM

COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI