İYONİK BİLEŞİKLERİN ADLANDIRILMASI

11. sınıflar modern atom teorisi konusu. İyonik bileşiklerin adlandırılması. Metal – ametal, metal – oksijen, metal – kök ve hidratlı bileşikler.



Bileşiklerin adlandırılmasında iki cins atomdan oluşan bileşikleri adlandırmak kolaydır. Metal adı tam olarak yazılır, ametal atomunun isminin sonuna uygun bir ek getirilir ve o şekilde yazılıp okunur.

İkiden fazla cins atomdan oluşan bileşiklerde farklı bir yol izlenir. Bazı bileşiklerin özel adı vardır. Özel isme sahip bu bileşikler başka bir bileşik veya atom ile yeni bir bileşik oluşturduğunda özel bileşiğin isminin bilinmesi gerekmektedir. 

Oksijenin metallerle oluşturduğu bileşikler oksit veya peroksit olarak adlandırılır.

İyonik Bileşiklerin Adlandırılması

1- 1 Metal ve 1 Ametal Elementinden Oluşan Bileşikler

Bir cins metal ve bir cins ametal atomundan oluşan bileşikleri adlandırılırken kural aşağıdaki şekildedir.

Metal adı + ametal adı + ek

Burada ek ametal adı ile birleşen bir ektir. Bu ek; genellikle “ür” ekidir.

Örnekler:

K2S → Potasyum sülfür

NaBr → Sodyum bromür

CaF2 → Kalsiyum florür

BeS → Berilyum sülfür

LiH → Lityum hidrür

KBr → Potasyum bromür

BaS → Baryum sülfür


2- Oksijenin Metallerle Yaptığı Bileşiklerin Adlandırılması

Oksijen atomunun metallerle oluşturduğu bileşikler genel olarak oksit şeklinde adlandırılır. O atomu bileşiklerinde -2 değerlikliyse bileşiğin adlandırılması;

metal adı + oksit

Şeklinde olur.


Örnekler:

CaO → Kalsiyum oksit

K2O → potasyum oksit

MgO → Magnezyum oksit

BaO → Baryum oksit


Peroksitler

O atomu metallerle yaptığı bileşikte -1 değerlikliyse bileşiğin adlandırılması;

Metal adı + peroksit şeklinde olur.

Hidrojen ametallerle bileşiklerinde +1 değerlik alır. 2 H atomu +2 değerliklidir. 2 H atomu ile 2 O atomu birleşirse O atomlarının herbiri ( - 1) değerlikli olur. Bu bileşik "Hidrojen peroksit" olarak isimlendirilir.

H2O2 → Hidrojen peroksit

K2O2 → Potasyum peroksit

Na2O2 → Sodyum peroksit

CaO2 → Kalsiyum peroksit


1A grubu elementlerinin +1, 2A grubu elementlerinin +2 değerlik aldığı gözönünde bulundurularak hangi bileşiklerin peroksit olduğu saptanabilir.


3 – Birden Fazla Pozitif Değerlik Alan Metallerin Bileşiklerinin Adlandırılması

D bloku elementlerinin büyük bölümü bileşiklerinde farklı yükseltgenme basamaklarında bulunabilmektedir.

Örneğin, Fe elementi +3 ve +2 değerlik alabilir. Cr elementi bileşiklerinde +2, +3, +6 yükseltgenme basamaklarında bulunabilir.

Bu bileşikler adlandırılırken metal adının önüne değerlik sayısı roma rakamlarıyla yazılarak oluşturulur. Okunurken metal ismine değerlik sayısı ilave edilerek okunur.

Örnek:

FeO bileşiğinde O atomu – 2 değerlikli olduğundan Fe atomu +2 değerlikli olmalıdır. O halde bileşik,

FeO = Demir (II) oksit şeklinde yazılır ve okunurken, "demir iki oksit" şeklinde okunur.


Örnek:

Fe2O3 bileşiğinde Fe atomu +3 değerliklidir. Bu bileşik,

Fe2O3 → Demir (III) oksit şeklinde yazılır ve "demir üç oksit" şeklinde okunur.



Örnek:

Mn2O3 bileşiğini adlandıralım.

O atomu bu bileşikte – 2 değerliklidir. 3 tane O atomu toplam – 6 değerlikli olur. Buna göre 2 Mn atomunun toplam değerliği +6, herbiri +3 değerlikli olmalıdır.

Mn atomu +3 değerlikli ise;

Mn2O3 = Mangan (III) oksit şeklinde adlandırılır.

MnO3 bileşiğini inceleyelim.

MnO3 bileşiğinde Mn atomu +6 değerliklidir.

MnO3 → Mangan (VI) oksit şeklinde adlandırılır.


Örnek:

Sn (kalay) elementinin Cl ile oluşturduğu bileşik,

SnCl2 bileşiğinde Sn, +2 değerliklidir. Bu bileşik;

SnCl2 → "Kalay (II) klorür" şeklinde adlandırılır.


SnO2 bileşiğinde Sn elementinin +4 değerlik aldığı görülüyor.

SnO2 → Kalay (IV) oksit şeklinde adlandırılır.


4 – Metallerin Köklerle Oluşturduğu Bileşikler

Birden fazla atomun bir araya gelerek oluşturduğu iyon yükü halindeki bileşiklere kök adı verilir.

Bazı köklerin özel isimleri vardır.

NH4+ → Amonyum

H3O+ → Hidronyum

NO2- → Nitrit

NO3- → Nitrat

CN- Siyanür

MnO4-2  → Manganat

MnO4- → Permanganat

SO4- → Sülfat

SO3-2  → Sülfit

PO4-3  → Fosfat

ClO3- → Klorat

C2H3O2-  → Asetat

C2O4-2  → Oksalat


Bu köklerin metallerle oluşturmuş oldukları bileşikler adlandırılırken önce metal adı sonra metal birden fazla yükseltgenme basamağında bulunabilen bir metal ise metalin değerliği, daha sonra kök ismi söylenir.


Örnek;

KNO3  bileşiği, potasyum nitrat olarak adlandırılır.

CuSO4 → Bakır (II) sülfat

Pb(ClO3)4 → Kurşun (IV) klorat

CaCO3 → Kalsiyum karbonat

NaNO3 → Sodyum nitrat

5 – Metal Köklerin Oluşturduğu Bileşikler

Bileşenlerden biri pozitif değerlikli kök, diğeri ametal ise kök adı + ametal adı + ek

Örnek:

NH4Cl→ Amonyum klorür

(NH4)2S → Amoyum sülfür

6 – Bileşiklerde Yer Alan Suyun Adlandırılması

Bazı bileşiklerde belli miktarda su bulunur. Bu su, bileşikten sonra nokta konularak gösterilmektedir. Kompleks bileşik adlandırılırken su molekülü hidrat olarak isimlendirilir ve başına mol sayısını gösteren latince kelime getirilir.


Örnek:

CuSO4 . 5H2O → Bakır (II) sülfat pentahidrat

Mg(NO3)2 . 7H2O → Magnezyum nitrat heptahidrat

BeSO4 . 4H2O → Berilyum sülfat tetrahidrat



7 – İki Kökün Oluşturduğu Bileşikler

Bileşen maddelerden biri pozitif bir kök, diğeri negatif bir kök ise oluşan yeni bileşik köklerin adı ile okunur.

Örnek:

NH4NO3 → Amonyum nitrat

NH4MnO4 → Amonyum permanganat


Kovalent Bileşiklerin Adlandırılması




SANATSAL BİLGİ

30/10/2017

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
YORUMLAR
Deniz kaya
Cok guzel
şevval eskin
teşekkür ederim çok güzel bir site ellerinize sağlık :)
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI