KİMYA KANUNLARI ÇÖZÜMLER

10. sınıflar ve ygs- lys konusu. Sabit oranlar ve katlı oranlar kanunu. Katlı orandan bileşiğin formülünü belirleme. Çözümlü testin çözümleri.



Çözüm – 1 

1. bileşikte 5,4 gram X elementi 18 gram Y elementi ile

2. bileşikte 9 gram X elementi 45 gram Y elementi ile tepkimeye giriyor.

Katlı oranlar kanunu: İki element birden fazla bileşik oluşturuyorsa, bu iki bileşikte elementlerden birinin sabit miktarına karşılık diğerinin değişen miktarları arasında basit ve tamsayılarla ifade edilebilen bir oran vardır.

Y elementinin katlı oranını bulmak için 2. Bileşikte tepkimeye giren X miktarını 5,4 gram yapmamız gerek.

9 gram X                 45 gram Y ile

5,4 gram X               a gram Y ile


a = 5,4 . 45
9



a = 27 gram

2. bileşikte X elementinin miktarı 5,4 gram yapılırsa, harcanan Y elementi miktarı 27 gram olmaktadır. Y miktarları arasındaki katlı oran;

Y1
= 2
3
Y2




Doğru cevap E seçeneği.


Çözüm – 2 

1. bileşikte 16 gram X, 24 gram Y ile

2. bileşikte 5 gram X, m gram Y ile birleşmektedir.

Y atomları arasındaki katlı oran 1/3 tür.

1. bileşikteki x miktarını 5 grama çekerek Y nin kütle oranlarını katlı oranlar kanununa eşitlersek soru çözülür.

16 g X                     24 g Y ile

5 gram X                 k g Y ile


k = 5 .24
16



k = 7,5 gram.

Şimdi her iki bileşikte kullanılan X miktarlarını eşitledik. Y miktarlarına bakarsak;

1. bileşik
= 7,5
m
2. Bileşik 




Y miktarları arasındaki katlı oran 

1 olduğuna göre,
3



7,5 
= 1
3
m



m = 3 . 7,5


m = 22,5 gram olur.

Doğru cevap C seçeneği.


Çözüm – 3 

1. bileşikte 6 gram X elementi 15 gram Y elementi ile 2. Bileşikte 8 gram X elementi 30 gram Y elementi ile tepkimeye girmektedir. Soruyu Y elementleri arasındaki katlı oranı bularak çözelim. Bunun için her iki bileşikteki X miktarlarını 8 grama eşitleyelim.

6 g X                       15 g Y ile

8 g X                          k


k = 8.15
6




k = 20 gram

Buna göre,

 1. Bileşikte 8 gram X 20 gram Y ile

2. bileşikte 8 gram X 30 gram Y ile tepkimeye girmiştir.

X’in sabit miktarına karşılık Y miktarları arasındaki katlı oran,

Y1
= 20
30
Y2



= 2 tür.
3




1. Bileşiğin formülü XY dir. Y için bulduğumuz katlı oranın paydasını Y’nin katsayısı ile payını X’in katsayısı ile çarpacağız. Bu durumda formülümüz,

X1.2 Y1.3 = X2Y3 olur.

Doğru cevap E seçeneği.


Çözüm – 4 

X elementinin her iki bileşikteki miktarlarını eşitleyerek Y elementinin 1. Ve 2. Bileşiklerdeki katlı oranını bulacağız. Buradan formüle geçeceğiz.

X elementinin 1. Bileşikteki miktarı 12,8 gram, 2. Bileşikteki miktarı 9,6 gramdır. 2. Bileşikteki X miktarını 12,8 yapalım.


9,6 gram X                      14,4 gram Y ile

12,8 gram X                     k


k = 12,8 . 14,4
9,6



k = 19,2 gram

Y elementinin 1. Bileşikteki miktarı 3,2 gram, 2. Bileşikteki miktarı 19,2 gramdır. Y elementi için katlı oranlar kanunu;

Y1 
= 3,2
19,2
Y2



= 1
6



Y elementinin katlı oranını bulduğumuza göre formülü belirleyebiliriz. Bunun için katlı oranın paydasını 1. Bileşikteki Y’nin katsayısı ile payını ise 1. Bileşikteki X’in katsayısı ile çarpacağız.

1. Bileşik X2Y dir. Bu bileşikte X’in katsayısı 2, Ynin katsayısı 1’dir. Katlı oranın payı 1, paydası 6 olduğundan olduğundan formülümüz,

X2.1Y1.6 = X2Y6 olur. Sadeleştirirsek XY3 olur.

Doğru cevap C seçeneği.


Çözüm – 5 

Her iki bileşikte kullanılan X miktarlarını eşitleyerek Y’ler arasındaki katlı oranı bulalım. Bunun için 2 bileşikteki X miktarını 12 gram yapalım.


6 g X                          15 g Y ile

12 g X                         k


k = 12 . 15
6




k = 30 gram

1. bileşikte 12 gram X 10 g Y

2. bileşikte 12 gram X 30 gram Y

İle tepkimeye girmiştir. Y ler arasındaki katlı oran,

Y1 
= 10
30
Y2



= 1
3



Bu kez 3. ve 4. Sorudan farklı olarak 2 bileşiğin formülü verilmiş. Katlı orandan yararlanarak 1. Bileşiğin formülünü bulmak için bu kez katlı oranın paydasını X’in katsayısı ile payını Y’nin katsayısı ile çarpacağız.

X1.3Y1.3 = X3Y3 = XY olur.

Doğru cevap A seçeneği.


Çözüm – 6 

Grafikteki verilere göre 1. Bileşikte 5 gram X, 9 gram Y ile 2. Bileşikte 10 gram X, 15 gram Y ile tepkimeye girmiştir. Her iki bileşikteki X miktarlarını eşitleyerek Y elementi için katlı oranlar kanunu bulacağız.

2. bileşikteki X miktarını 10 gram yapalım

5 g X                             9 g Y ile

10 g X                            k


k = 90 = 18 gram
5




1. Bileşikte 10 g X,  18 gram Y

2. bileşikte 10 g X, 15 g Y


Y elementinin katlı oranlar kanunu

18 
= 6tir.
5
15




1. Bileşiğin formülü X2Y3 tü. Katlı oranı Y elementi için bulduğumuzdan, katlı oranın paydasını Y’nin katsayısı ile payını ise X’in katsayısı ile çarpacağız ve daha sonra sadeleştirme yapacağız.

X2.6 Y3.5 = X12Y15 = X4Y5 olur.

Doğru cevap B seçeneği.


Çözüm – 7 

Cu2O bileşiğinde 2 mol Cu atomu 1 mol O atomu ile tepkimeye girmektedir. Bileşiğin bir molünde 128 g Cu ve 16 g O elementi bulunur.

Hangi maddeden kaç gram arttığını bulmak için hangi bileşiğin miktarının sınırlayıcı olduğunu bulmamız gerekir.

5 g O ile kaç gram Cu elementinin tepkimeye gireceğini bulalım.


16 g O                   128 g Cu ile

5 g O                     k


k = 5 . 128
16



k = 40 g

5 gram O elementi için 40 gram Cu gereklidir. Ancak elimizde bu kadar Cu yoktur. Şimdi 20 g Cu ile kaç g O nin tepkimeye gireceğine bakalım.


128 g Cu                  16 g O ile

20 g Cu                    m


m = 320
128



m = 2,5 g

20 g Cu ile 2,5 gram oksijen tepkimeye girer. 2,5 gram O artar.

Doğru cevap D seçeneği.


Çözüm – 8 

Kütlenin korunumu yasasına göre tepkimeye giren elementlerin toplam kütlesi, tepkime sonucu oluşan elementlerin toplam kütlesine eşit olmalıdır. Tepkime sonucu oluşan Na3X miktarı 8,3 gram, tepkimeye giren Na miktarı 6,9 gram ise tepkimeye giren X elementi 8,3 – 6,9 = 1,4 gramdır.

Na elementinin mol kütlesi 23 gramdır kaç mol Na elementinin tepkimeye girdiğini bulalım.

1 mol Na                23 g

k mol Na                6,9 g


k = 6,9
23



k = 0,3 mol.

Öte yandan tepkimeye 3 mol Na atomu giriyorsa 1 mol X atomu girmektedir. 0,3 mol Na atomu girdiğine göre tepkimeye giren X elementi 0,1 moldür.

0,1 mol X                      1,4 g

1 mol X                         k


k = 1,4
0,1



k = 14 g/mol

Buna göre X elementinin mol kütlesi 14’dür.

Doğru cevap B seçeneği.


Çözüm – 9 

Kütlenin korunumuna göre tepkimeye giren ürünlerin toplamı, tepkime sonucu oluşan ürünlerin toplamına eşittir.

Oluşan bileşiğin kütlesi 12 gram ise bileşikteki Y miktarı, 12- 7,2 = 4,8 gram olur.


12 g bileşikte                       4,8 gram Y

100 g bileşikte                      k


k = 100.4,8
12



k = 40

Doğru cevap C seçeneği.



Çözüm – 10 

Bileşiğin bir molünde 2 mol N ve 5 mol O var. Bunların miktarlarını oranlayalım.

N 
= 2.14
5.16
O



= 28
= 7
20
80




Doğru cevap E seçeneği.


Test Soruları

Katlı Oranlar Kanunu


SANATSAL BİLGİ

06/06/2017




  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI