MOL KAVRAMI

10. sınıflar ve Ygs  lys kimya konusu. Kimyasal hesaplamalarda mol kavramı. Elementlerin 1 molünün sayısı, hacmi ve ağırlığı. Konu anlatımı ve çözümlü örnekler.


Bağıl Atom Kütlesi

Bir karşılaştırma atomu seçilerek diğer element atomlarının bu karşılaştırma atomuna göre belirlenen kütlelerine bağıl atom kütlesi denir.

Örneğin hidrojenin atom kütlesi 1 birim kabul edilmiştir. 1 gram hidrojenle birleşen Cl miktarı 17 g olduğundan Cl elementinin bağıl kütlesi 17 birim kabul edilmiştir.

Bilimadamları karşılaştırma atomu olarak hidrojen atomunu seçtiler ve diğer elementlerin ağırlıklarını 1 g hidrojenle birleşen miktarlara göre belirlediler. Hidrojenle bileşik yapmayan elementlerin kütleleri ise hidrojenle bileşik yapan elementlerle bileşikler oluşturmaları sağlanarak hesaplanmıştır. Ancak bu işlem sağlıksız sonuçlar vermiştir.


Atomik Kütle Birimi

Atom, elektron, proton sayı ve kütlelerini günlük hayatta kullandığımız ölçülerle ifade etmek mümkün değildir. Bu şekilde çok sayıda bulunan ve çok küçük ağırlığa sahip olan parçacıklar için uygun sistemler geliştirilmiştir.

1 atomik kütle birimi 12C izotopunun kütlesinin 1/12 sine eşittir.

Atomik kütle birimi kısaca "akb" şeklinde yazılır. Bu birim evrensel kütle birimi (u) olarak da bilinir. 

Atomik kütle birimi ile atom ağırlıklarını ölçecek olursak;

1 tane oksijen atomu 16 akb’dir.

1 tane H atomu 1 akb’dir.

1 tane S atomu 32 akb’dir.

Bu hesaplara göre 1 atomik kütle birimi 1 tane proton veya nötronun kütlesine eşit olmaktadır.


Mol Kavramı

6,02.1023 adet taneciğe 1 mol denir.

Mol kavramı başka biçimlerde de tanımlanabilir. Bir atomun kütle numarası kadar gram elemente 1 mol denir. 

Örneğin oksijen atomunun kütle numarası 16 dır. 16 gram oksijen atomu 1 moldur. Buna göre 16 g O atomu 6,02.1023 adettir.

Mol kavramı için başka bir tanım; bağıl atom kütlesi kadar gram elemente 1 mol denir. 

Cl elementinin atom kütlesi 17 dir. Bu aynı zamanda Cl için bağıl atom kütlesidir. Öyleyse 17 gram Cl 1 moldür. Bunu şu şekilde düşünebiliriz. 6,02.1023 tane Cl atomu 17 g gelmektedir.

6,02.1023 adet hidrojen atomu 1 gram’dır. 6,02.1023 adet Cl atomu ise 17 g dır. 6,02.1023 tane S atomu 32 gramdır. Her atomun kütlesi farklı olduğundan belli sayıda element atomlarının ağırlığı tabii olarak diğerlerinden faklı olacaktır. 6,02.1023 adet tanecik 1 mol olduğundan her elementin 1 molünün kütlesi faklıdır. 


6,02.1023 sayısına avogadro sayısı denir ve NA  ile gösterilir.


Örnek:

1 mol elektron 6,02.1023  adettir.

1 mol O2 molekülü 6,02.1023 adet O2 molekülüdür.

1 mol CO2 molekülü, 6,02.1023 adet CO2 molekülüdür.

1 mol yıldız, 6,02.1023 adet yıldıza karşılık gelir.

1 mol çakıl taşı, 6,02.1023 adet çakıl taşına karşılık gelir.


Oksijen atomunun kütle numarası 16’dır. 16 gram O atomu 6,02.1023 adettir.

1 mol O2 molekülü 6,02.1023 adet O2 molekülüdür. Her molekülde 2 adet oksijen atomu vardır. Buna göre 1 mol O2 atomunda;

2.6,02.1023 = 12,04 . 1023 adet O atomu bulunur.

1 mol CO2 molekülünde 6,02.1023 adet CO2 molekülü bulunur. Her molekülde 2 O ve 1 C atomu olmak üzere 3 adet atom vardır. Öyleyse 1 mol CO2 molekülünde; 2 mol O atomu ve 1 mol C atomu olmak üzere toplam 3 mol atom bulunur.


Gaz halindeki bir madde taneciklerden oluşmaktadır. 1 mol tanecik 6,02.1023   adettir. Maddenin gaz halinde 1 mol taneciğin kapladığı hacim belli şartlar altında sabittir.

Normal koşullarda (1 atm basınç, 0 °C sıcaklık) 1 mol gaz 22,4 litre hacim kaplar. Oda koşullarında (1 atm basınç, 25 °C sıcaklık) 1 mol gaz 24,5 L hacim kaplar.

1 mol gazın Avogadro sayısı kadar molekül veya atomdan meydana geldiğini hatırlatalım. Yukarıdaki ifadeye göre normal koşullarda 11,2 litre gaz 0,5 moldür ve 3,01.1023  adet tanecik içerir. Gaz tek atomlu element ise bu tanecikler atom sayısını verir. Aksi durumda molekül sayısıdır.

1 mol Ne gazında 6,02.1023  tane Ne atomu bulunur. 

1 mol O2 gazında 6,02.1023  tane O2 molekülü bulunur.

1 mol CO2 gazında 6,02.1023  tane CO2 molekülü bulunur.

Bu gazların tamamının 1 molü normal koşullarda 22,4 L hacim kaplar.

Mol Kütlesi

Bir elementin Avogadro sayısı kadar atomunun gram cinsinden kütlesine o elementin mol kütlesi denir. Mol kütlesi MA ile gösterilir.

Örneğin, bir mol magnezyum atomunun kütlesi 12 gramdır. Sorularda genellikle bu değer Mg = 12 g/mol şeklinde verilir.


Burada Avogadro sayısı kadar atomun o elementin kütle numarası kadar gram cinsinden ağırlığa eşit olduğunu görebiliriz. Başka bir deyişle mol kütlesi derken 1 mol atomun kaç gram olduğunu belirtmiş oluyoruz.

Klor için mol kütlesi;

Cl = 17 g/mol şeklinde verilir.

Bunu Cl atomunun 1 molü 17 gramdır şeklinde okuruz.



Örnek:

10 mol SO2 bileşiğindeki O atomu sayısı kaçtır?


Çözüm:

1 SO2 molekülünde 1 adet S ve 2 adet O atomu bulunmaktadır.

1 mol SO2 molekülünde 1 mol S ve 2 mol O atomu bulunur.

10 mol SO2 bileşiğinde 10 . 2 = 20 mol O atomu bulunur.


1 mol O atomu 6,02.1023 adettir.

20 mol O atomu 20 x 6,02.1023  =120,4.1023 adettir.


Örnek:

3,7 mol MgCl2  bileşiği kaç gramdır?

(Mg = 12 g/mol, Cl = 17 g /mol)


Çözüm:

1 mol MgCl2 bileşiğinde 12 g Mg ve 17.2 = 34 g Cl atomu bulunur. Dolayısıyla 1 mol MgClbileşiği

12 + 34 = 46 g dır.


Orantı kurarsak;

1 mol MgCl2                       46 g

3,7 mol MgCl2                    x


x = 3,7 . 46 = 170,2 g


Örnek:

0,6 mol gaz oda koşullarında kaç L’dir?

Çözüm:

Oda koşullarında 1 mol gaz 24,5 L’dir. Orantı kurarak soruyu çözebiliriz.


1 mol gaz                     24,5 L

0,6 mol gaz                  x


x = 24,5 . 0,6 = 14,7 L


Mol Kavramı Çözümlü Sorular



SANATSAL BİLGİ

07/05/2017

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
  • YGS - LYS KONULARI
  • 8. SINIF
  • 7. SINIF
  • 6. SINIF
  • BİLGİSAYAR - ELEKTRİK
  • GENEL MATEMATİK
  • BİRİM ÇEVİRİCİLER
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI