P BLOKU ELEMENTLERİ

11. Sınıflar kimya dersi. Periyodik cetvelde P blokunda yer alan elementler. P bloku elementlerinin özellikleri ve kullanım alanları konu anlatımı.



 

PBlok_S11_R1


Periyodik cetvelin 3A, 4A, 5A, 6A, 7A ve 8A gruplarındaki elementler P bloku elementleri olarak adlandırılır. Bu elementlerin elektron dizilimi p orbitali ie sonlanmaktadır.

P bloku elementlerinden 8A grubu elementlerine soygazlar, 7A grubu elementlerine halojenler denilmektedir. 3A grubu elementlerine ise toprak metalleri adı verilmektedir.

Uut, Uup ve Uus henüz keşfedilememiş olup keşfedildiklerinde periyodik cetveldeki yerlerine konulacaklardır.

3A Grubu Elementleri

Bu grup elementlerinin değerlik elektron sayıları 3’tür. Son yörüngelerindeki P orbitallerinde 1 elektron bulunur.

Bu elementler toprak metalleri olarak adlandırılır. Grubun ilk elementi Bor (B) elementidir. Bu element yarı metal bir elementtir, H2O ve O2 ile tepkimeye girmez. Bileşiklerinde sadece (+3) değerlik alır.

Grubun 2. Elemanı Alüminyum (Al) elementidir. Al amfoter bir metaldir, hem asitlerle hem de bazlarla tepkimeye girerek H2 gazı açığa çıkarır. Elektriksel iletkenliği çok yüksektir. Havaii hatlarda kullanılır.

3A grubu elementleri bileşiklerinde 3 elektron vererek (+3) yüklü katyon halinde bulunurlar.


4A Grubu Elementleri

Bu grubun ilk sırasında yer alan C elementi ametaldir. Si ve Ge yarı metal, Sn ve Pb metaldir.

Bu gruptaki elementlerin değerlik elektron sayıları 4’tür, son yörüngelerindeki P orbitallerinde 2 elektron bulunur.

C atomu metallerle iyonik bağlı bileşikler oluştururken, ametallerle kovalent bağlı bileşikler oluşturur.

Örneğin Na4C iyonik bağlı bir bileşikken, CO2 kovalent bağlı bir bileşiktir.

Na4C bileşiğinde Na atomu (+1), C atomu (-4) değerliklidir.

CO2 bileşiğinde C atomu 4 elektronunu O ile paylaşırken O atomunun 2.2 = 4 elektronunu kullanarak kendi elektron sayısını 8’e tamamlamıştır. Bu bileşikte C atomu +4 değerliklidir.

4A grubu elementlerinden C elementi petrol, doğalgaz ve kömürün yapısında bulunmaktadır. Canlıların temel yapıtaşlarından biri de karbon atomudur.

Silisyum silikon yapımında kullanılır. Elektronik cihazlarda yarı iletken malzeme olarak kullanılır. Silisyum ile yapılan yarı iletken malzemeler bilgisayarların önemli bir bileşeni durumundadır. 

 Germanyum yarı iletken malzeme olarak elektronikte kullanılmaktadır. Ayrıca optik cam üretiminde kullanılır.

Kalay elementi ise korozyona dayanıklı bir maddedir. Kaplama olarak kullanılmaktadır.


5A Grubu Elementleri

Bu grupta N (azot) ve P (fosfor) ametal, As (arsenik) ve Sb (antimon) yarı metal, Bi (bizmut) ise metaldir.

Bu grup elementlerinin değerlik elektron sayıları 5’tir. Son yörüngelerindeki P orbitallerinde 3 elektronları bulunur.

N ve P atomları metallerle iyonik, ametallerle kovalent bağlı bileşikler oluştururlar. Metallerle bileşiklerinde ( - 3) yüklü anyon halinde bulunurlar.

Bu elementlerden N elementinin oluşturduğu N2 gazı havanın %78 ini oluşturur. N elementinin birçok oksit bileşiği vardır.

P elementi bir çok endüstriyel alanda kullanılır. Sodyum lambalarına özel cam yapımında, bitkiler için gübre yapımında, patlayıcı yapımında ve çelik üretiminde kullanılır. P aynı zamanda canlı vücudunda DNA ve RNA’nın yapısına katılır.

Antimon patlayıcı ve silah üretiminde, cam ve seramik boyamasında kullanılır. Antimon başka maddelerle alaşım elde etmede kullanılır. Alaşımları aküler gibi birçok alanda kullanılır.

Bizmut elementinin alaşımları ise elektrik sigortaları ve yangın söndürücülerde kullanılmaktadır.

6A Grubu Elementleri

Bu elementlerin değerlik elektron sayıları 6’dır. Son yörüngelerindeki P orbitallerinde 4 elektron bulunur.

Grupta ilk üç sıradaki oksijen (O), kükürt (S) ve selenyum (Se) ametaldir. Tellür (Te) ve polonyum (Po) yarı metal elementlerdir.

Oksijen elementi genellikle O2 halinde bulunan bir gazdır. Atmosferin %21’ini oluşturan O2 gazı olmadan canlı yaşamının olması mümkün değildir. O3 gazı da atmosferde bulunur ve güneşten gelen zararlı ışınları süzer.

Oksijen ayrıca solunum cihazlarında, demir – çelik endüstrisinde, denizaltı ve uzay araçlarında kullanılır.

Oksijen metallerle iyonik, ametallerle kovalent bağlı bileşikelr oluşturur. Bileşiklerinde ( -2) değerlik alır.

Kükürt ve selenyum elementleri de metallerle iyonik, ametallerle kovalent bağlı bileşikler oluştururlar, metallerle bileşiklerinde (-2) yüklü anyonları oluştururlar.

Kükürt, sülfürik asidin bir bileşenidir. Sülfürik asit sanayi için çok önemli bir maddedir. Gübre yapımında, madencilikte, otomotiv endüstrisinde, petrol, atık su endüstrileri, kauçuk endüstrisi gibi sanayide çok önemli alanlarda kullanılmaktadır. Ayrıca böcek ilacı ve ateşleyici silahlarda kullanımı vardır.

Tellür, yarı iletkenlerin ve termo elektrik alaşımların üretiminde kullanılmaktadır.


7A Grubu Elementleri

Bu elementlerin tamamı ametaldir. Bu grup elementleri halojenler olarak isimlendirilirler. Bu atomların son yörüngelerindeki p orbitallerinde 5 elektron bulunur. Değerlik elektron sayıları 7’dir.

Halojenler çok aktif olduklarından doğada 2 atomlu moleküller veya bileşikler halinde bulunurlar.

Bu gruptaki tüm elementler aktif ametaldirler. Grubun ilk üyesi olan F atomu bileşiklerinde sadece ( - 1) değerlik alır. 

Cl atomu bileşiklerinde +7, +6, +5, +4, +3, +1, -1 değerlik alabilir.

Br atomu bileşiklerinde +5, +3, +1, -1 değerlikler alır.

I atomu bileşiklerinde +7, +5, +1, -1 değerlikler alır.

At atomu sadece -1 değerlik alır.

F atomu, cam endüstrisinde kullanılır. Soğutucularda kullanılan freon gazının yapısında bulunur.

Cl atomu, içme sularının temizlenmesinde kullanılır. Bu element sudaki mikropları öldürücü etkiye sahiptir.

Br elementi sanayinin birçok dalında kullanılmaktadır.



8A Grubu Elementleri

Bu elementler soygazlar olarak adlandırılırlar. Değerlik elektron sayıları 8’dir. Son yörüngelerindeki P orbitallerinde 6 elektron bulunur. Dolayısıyla kararlıdırlar. Bu elementler bileşik yapmaya yatkın değildirler, doğada tek atomlu gaz halinde bulunurlar.

Bu elementlerden sadece Kr ve Xe elementlerinin özel koşullarda sınırlı sayıda bileşikleri oluşturulabilmiştir.

 

S Bloku Elementleri




SANATSAL BİLGİ

26/10/2017

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI