PERİYODİK ÖZELLİKLER

9. Sınıflar ve ygs kimya konusu. Atom yarıçapı, metal – ametal özellikler, elektron ilgisi gibi özelliklerin periyodik cetvelde değişimi.


Periyodik cetvelde yer alan elementlerin bulundukları periyot ve gruplara özgü benzer özellikleri vardır. Sınıflandırma konusunda bunları incelemiştik. Örneğin 1A grubu elementleri alkali metaller olarak adlandırdığımız bileşik yapmaya eğimli elementlerden oluşmaktaydı.

Bu tür sınıflandırmanın yanında birde periyot ve gruplarda ileri ve geri gidildikçe elementlerin değişen özellikleri vardır. Bu bölümde bunlar anlatılacaktır. Örneği periyodik cetvelde soldan sağa doğru gidildikçe değişen özellikler nelerdir. Bunlara göz atacağız.

Atom Yarıçapının Değişimi

Bir atomda, çekirdek ile en dış kısımda bulunan elektron arasındaki mesafe atom yarıçapıdır.

Atom yarıçapı elementin fiziksel ve kimyasal özelliklerini belirleyen faktörlerden biridir. Bir atomun en dış kısmında bulunan elektronlar atom çekirdeği tarafından ne kadar kuvvetli çekilirse, atom yarıçapı o kadar küçük olur.


Periyodik cetvelde bir periyot boyunca soldan sağa doğru gidildikçe atom yarıçapı azalır. Bunun nedeni soldan sağa doğru atom numarasının büyümesi ve çekirdeğin elektronları daha büyük şiddetle çekmesidir.

Periyodik cetvelde aynı gruptan yukarıdan aşağıya doğru gidildikçe atom yarıçapı artar. Bunun nedeni gruplarda aşağı doğru gidildikçe enerji düzeylerinin artması ve bunun sonucunda elektronların çekirdekten daha uzun bir mesafeye yerleşmesidir.


Nötr bir atom elektron vererek katyon durumuna geçerse, kalan elektronlarına çekirdek tarafından daha büyük bir çekme kuvveti uygulanır. Bunun sonucunda atom yarıçapı azalır.


İyonlaşma Enerjisi

Gaz halinde bulunan elementin herhangi bir atomundan bir elektron koparmak için gerekli olan enerjiye iyonlaşma enerjisi denir.

Nötr halde bulunan atomdan 1 elektron koparmak için gerekli olan enerjiye 1. İyonlaşma enerjisi, 2. Elektronu koparmak için gerekli olan enerjiye 2. İyonlaşma enerjisi, 3. Elektronu koparmak için gerekli olan enerjiye 3. İyonlaşma enerjisi denir.

Bir elektron çekirdek tarafından ne kadar kuvvetle çekiliyorsa, bu elektronu koparmak için gerekli olan enerji de o kadar fazla olur. Atom yarıçapı küçük olan elementlerde elektronlar daha büyük kuvvetle çekirdeğe çekildiklerinden bu elektronları koparmak için daha fazla enerji vermek gerekir.

Periyotlarda soldan sağa doğru gidildikçe atom yarıçapı azaldığından, iyonlaşma enerjisi artacaktır.

Gruplarda yukarıdan aşağıya doğru gidildikçe atom çapı arttığından, iyonlaşma enerjisi azalacaktır.

 

Aynı periyotta yer alan elementlerin iyonlaşma enerjilerinde bazı istisnai durumlar görülebilir. 2. Periyotta bulunan Be ve N elementleri ile 3. Periyottaki Mg ve P elementleri bu kurala uymaz.

Bir atomun soygaz elektron dağılımı düzenine ulaşması için az sayıda elektron alması gerekiyorsa, bu atom elektronlarını bırakmak istemez. Bu tür elementlerin iyonlaşma enerjileri daha büyük olur.

Bir atomda enerji düzeyleri çekirdeğe yaklaştıkça iyonlaşma enerjisi artar, atomun 3. Enerji düzeyinde yer alan bir elektronu koparmak için 2. Enerji düzeyinde bulunan bir elektronu koparmak için verilmesi gerekenden daha fazla enerji verilir. Bir atomdan koparılan elektronlar aynı enerji düzeyinde bulunuyorsa, iyonlaşma enerjileri arasındaki fark az olur. Şayet koparılan elektronlar farklı enerji düzeyinde bulunuyorsa iyonlaşma enerjileri arasındaki fark büyük olur.


Prydk_Ozellik9S3


Elektron İlgisi

Gaz halinde bulunan herhangi bir elementin bir atomuna bir elektron katılırken açığa çıkan enerji değişimine elektron ilgisi denir.

Gaz formundaki bir atoma bir elektron katılırken oluşan enerji değişimine 1. Elektron ilgisi, 2. Elektron katılırken ortaya çıkan enerji değişimine 2. Elektron ilgisi denir.

1. elektron ilgisi olayında genel olarak enerji açığa çıkar. Ancak atomun son orbitalleri tam dolu veya yarı dolu ise kararlı durumda olacağından elektron ilgisi endotermiktir. Örneğin atom numarası 7 olan N atomunun son orbitalleri yarı doludur. Bu atom kısmi kararlı durumdadır. Bu elementin elektron alması için enerji vermek gerekecektir. Mg atomunun son enerji düzeyinde sadece s orbitali bulunur ve doludur. Bu nedenle bu atoma elektron vermek için enerji gerekir.

Soygazlar kararlı yapıda olduklarından elektron almak istemezler. Bu atomlara elektron vermek için enerji gereklidir.


Periyodik cetvelde soldan sağa doğru gidildikçe elektron ilgisi artar. Aynı periyotta soldan sağa gidildikçe atom yarıçapı azaldığından atomun elektron alması kolaylaşır. Elektron ilgisi (açığa çıkan enerji) artar.

Periyodik cetvelde aynı gruplarda yukarıdan aşağıya gidildikçe elektron ilgisi azalır. Aynı grupta yukarıdan aşağıya doğru gidildikçe atom çapı arttığından, atom daha zor elektron alır. Bunun sonucunda elektron ilgisi (açığa çıkan enerji) azalır.



Elektronegatiflik

Elektronegatiflik başka atomlarla arasında kimyasal bir bağ oluşmuş atomlarla ilgilidir. Bağ yapan bir atomun bağ elektronlarını çekme gücüne elektronegatiflik denir.

Periyodik tabloda soldan sağa doğru gidildikçe atom yarıçapı küçülür, buna bağlı olarak elektronegatiflik artar.

Periyodik tabloda aynı grupta yukarıdan aşağıya gidildikçe atom yarıçapı artar, buna bağlı olarak elektronegatiflik azalır.


Metal Ametal Özellikler

Metalik özellik kolay elektron verme özelliği, ametalik özellik kolay elektron alabilme özelliğinin bir ölçüsüdür.

Aynı periyotta soldan sağa doğru gidildikçe ametalik özellik artar, metalik özellik azalır.

Aynı grupta yukarıdan aşağıya inildikçe metalik özellik artar, ametalik özellik azalır.


Periyodik Tablo Konu Anlatımı

Elementlerin Sınıflandırılması



SANATSAL BİLGİ

15/05/2017

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI