SIVILAR VE YÜZEY GERİLİMİ

9. sınıflar kimya dersi. Maddenin halleri, sıvılar konusu. Sıvıların yüzey gerilimi. Yüzey geriliminin bağlı olduğu faktörler. Konu anlatımı.


Maddeler 4 halde bulunur. Bunlar katı, sıvı, gaz ve plazma halidir.

Maddeler sıvı haldeyken tanecikleri arasındaki çekim kuvveti, katılara göre az, gazlara göre daha fazladır.

Yine sıvıların tanecikleri arasındaki mesafe katılara göre fazla, gazlara göre azdır. Tanecikler arasındaki bağların zayıf olması ve tanecikler arasında mesafe olması sıvıları akışkan yapar. Bu akışkanlık gaz tanecikleri gibi her yöne serbest hareket şeklinde olmayıp sıvıyı oluşturan taneciklerin birbiri üzerinde kayması şeklindedir. Sıvılar bu özellikleri sayesinde içine konuldukları kabın şeklini alırlar. Bu nedenle sıvıların belli bir hacmi vardır.


Yüzey Gerilimi

Sıvıların yüzeyini gergin tutan kuvvete yüzey gerilimi adı verilir. Yüzey gerilimi birim cinsinden verilir 1cm2 veya 1 m2  gibi. Yüzey gerilim kuvveti yüzey alanını gergin tutan kuvvettir. Yüzey gerilimi birimi J/mveya N/m2   dir. 

Sıcaklık arttıkça yüzey gerilimi azalır. Bu nedenle yüzey gerilimi verilirken sıcaklık ta belirtilir.

Yuzey_Gerilim2_S9


Yüzey gerilimi sıvıların düşük enerjili duruma geçmek istemelerinin bir sonucudur. Sıvıyı meydana getiren moleküller birbirlerine daima bir çekim kuvveti uygulamaktadır. Sıvının derinliklerinde bulunan bir moleküle her yönden çekim kuvveti uygulandığından bu kuvvetler birbirlerini dengelemektedir. Sıvı yüzeyinde yer alan moleküllere ise üst kısımlarından çekme kuvveti uygulayacak molekül yoktur. Yüzeydeki molekülleri sadece kenarlara ve yanlara doğru çeken moleküller vardır. Bu nedenle yüzeydeki moleküller sıvı içerisine girmeye çalışır. Bunun sonucunda yüzeyde az sayıda molekül kalır. Bu moleküller yüzey alanlarını olabildiğince genişletir ve sıvı yüzeyi gergin bir zar haline gelir. İşte sıvı yüzeyini gergin tutan bu kuvvete yüzey gerilimi adı verilir.

Sıvı molekülleri arasındaki çekim kuvveti büyüdükçe sıvıların yüzey gerilimi de büyür. Sıvıların yüzey gerilimi sıcaklık ve yabancı madde ilavesiyle değişir.


Kohezyon Kuvveti

Bir maddenin molekülleri arasındaki çekim kuvvetine kohezyon kuvveti adı verilir. Örneğin su moleküllerinin birbirlerine uyguladıkları çekim kuvveti kohezyon kuvvetidir.

Adezyon Kuvveti

Farklı maddelerin molekülleri arasındaki çekim kuvvetine adezyon kuvveti denir. Örneğin cam bir bardakta cam molekülleri ile su moleküllerinin birbirlerine uyguladıkları kuvvet adezyon kuvvetidir.


Kapilar Etki

Sıvılar geniş bir kapta yüzeyleri düzgün biçimde dururlar fakat kılcal borularda sıvılar yükselir. Bunun nedeni sıvı tanecikleri ile boruyu meydana getiren tanecikler arasındaki çekim kuvvetidir. Sıvıların dar borularda yükselmesine kapilar etki adı verilir.

Sıvıların minimum enerjili olabilmesi için yüzeylerinin küçülmesi gerekir. Bunun için sıvı molekülleri bir üst seviyeye çıkarak yüzeylerini küçültür. Bu nedenle sıvılar kılcal borularda yükselir. Bitki gövdelerinde suyun taşınması kılcallık ile açıklanabilmektedir.

Sıvı damlaları küre şeklindedir. Çünkü eşit hacimli geometrik cisimler arasında en düşük yüzey alanına küre sahiptir. Sıvılar yüzeylerini minimum yapmaya çalıştığı için su damlacıkları küre şeklini alır. 



Yüzey Gerilimine Etki Eden Faktörler

A) Basınç

Bir sıvı üzerindeki basınç artırıldığında sıvının yüzey gerilimi azalır.

B) Sıcaklık

Sıvının sıcaklığı artırılırsa yüzey gerilimi azalır.

C) Saflık

Sıvıya yabancı bir madde ilave edilmesi genel olarak yüzey gerilimini düşürür.


Yüzey Aktif Madde

Yüzey aktif maddeler, çözücünün yüzey gerilimini düşüren maddelerdir.

Alkol, eter, deterjan yüzey aktif maddesine örnektir.

Yüzey İnaktif Madde

Çözücünün yüzey gerilimini düşürmeyen maddeler yüzey inaktif maddelerdir.

Şeker ve gliserin yüzey inaktif maddeye örnektir.



Sıvılarda Viskozite



SANATSAL BİLGİ

03/05/2017

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM

COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI