6. SINIFLAR KUVVETLER

6. Sınıflar fen bilgisi dersi. Kuvvet ve Hareket konusu. Kuvvet kavramı. Kuvvetlerin bileşkesi. Aynı yönlü ve zıt yönlü kuvvetlerin bileşkesi. Konu anlatımı.


Kuvvet ve Vektörler

Belirli bir şiddeti, doğrultusu ve yönü olan büyüklüklere kuvvet denir.

2 kg elma, 3 litre su, 5 ton kum gibi büyüklüklere skaler büyüklükler adı verilir. Bu büyüklükler sadece sayısal bir değer ve bir birim ile ifade edilebilmektedirler.

3 Kg Ayva. Cümlesinde 3 sayısı sayısal bir değerdir ve bir büyüklük belirtir. Kg ifadesi 3 sayısının hangi türden bir büyüklük olduğunu belirtir. Ayva kelimesi 3 kg büyüklüğün neye ait olduğunu belirtmektedir. Dolayısıyla günlük hayatta farkında olmadan anlamlandırılmış ve öğretilmiş kavramlarla sayısız büyüklük ve niceliği ifade ederiz.

Şimdi şöyle bir cümle kuralım.

Kırmızı renkli bir araç gidiyor.

Bu cümle genel bir kavramdır ve sadece bir aracın hareket etmekte olduğunu açıklar. Şimdi bu aracın hareketiyle ilgili sorular soralım.

1- Araç hangi yöne gitmektedir?

2- Araç hızlı mıdır, yavaş mıdır?

3- Araç hangi doğrultuda yol almaktadır?


Aracın yönü aynı zamanda doğrultusunu da verecektir, fakat tek başına doğrultu yönü vermez. Örneğin; araç doğu – batı doğrultusunda hareket ediyor dediğimizde doğuya mı yoksa batıya mı hareket ettiği anlaşılamaz.

Şimdi aracın hareketine ait bu soruların tam cevabını veren bir cümle kuralım.

Araç doğu – batı doğrultusunda batı yönünde 60 km/sa hızla hareket etmektedir.

Yukarıdaki cümle aracın hareketine ilişkin tüm bilgileri vermiş olmaktadır. İşte bu tür büyüklüklere vektörel büyüklükler denilir.

Kuvvet de vektörel bir büyüklüktür. Kuvvetin bir başlangıç noktası, doğrultusu, yönü ve büyüklüğü vardır.

Başlangıç noktası, kuvvetin uygulanmaya başladığı noktadır ve bazı problemlerin çözümünde belirtilmesi gerekir

Kuvvetler_I6O1


Yukarıda K cismine uygulanan 15 Newton’luk bir kuvvet görülmektedir. Bu kuvvet doğu – batı doğrultusunda ve 15 Newton’dur.

Kuvvetin birimi genellikle Newton olarak verilir.


Aynı Yönlü Kuvvetler ve Bileşkesi

Bir cisme birden fazla kuvvet aynı yönde etki ediyorsa bu kuvvetlere aynı yönlü kuvvetler denir.

Kuvvetler_I6O2


Yukarıdaki şekilde K cismine F1 = 15 N ve F2 = 20 N kuvvetleri etki etmektedir. Bu kuvvetlerin bileşkesi R ile gösterilir. R ifadesi kuvvet konusunda genel olarak bileşke kuvveti göstermektedir. Bazen F1, F2 gibi önüne bir sayı konulmuş kuvvetlerin bileşkesi F şeklinde önüne sayı konulmadan da gösterilebilir.

R = F1 + F2

F = F1 + F2

Şimdi yukarıdaki şekilde K cismine etki eden kuvvetlerin bileşkesini bulalım.

R = F1 + F2

R = 15 + 20 

R = 35 N olur.

Örnek:

Kuvvetler_I6O3


Yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi K cismine etki eden bileşke kuvvetin büyüklüğünü ve kuvvetin hareket yönünü açıklayınız.

Çözüm:

Bileşke kuvvet;

R = F1 + F2 + F3

R = 6 + 8 + 12

R = 26 N

K cismine etki eden bileşke kuvvetin büyüklüğü 26 N’dur. Bu kuvvetlerin tamamı doğu yönündedir. Bu durumda cisim doğu yönünde hareket edecektir.


Zıt Yönlü Kuvvetler ve Bileşkesi

Bir cisme birbirinin zıttı yönde etki eden kuvvetlere zıt kuvvetler denir. Bu kuvvetler cismi birbirlerinin tersi yönde hareket etmeye zorlarlar. Sonuçta hangi yöndeki kuvvet büyükse cisim o yöne hareket eder. Zıt kuvvetlerin bileşkesi çıkarma işlemi ile bulunur.


F1 ile F2 kuvveti birbirlerine zıt yönlerde uygulanan kuvvetlerse bu kuvvetlerin bileşkesi;

R = F1 – F2 olur.

Örnek:

Kuvvetler_I6O4


Yukarıdaki şekilde K cismine etki eden bileşke kuvvetin yön ve büyüklüğünü bulunuz.


Çözüm:

F1 ile F3 kuvvetlerinin bileşkesine R1, F2 ile F4 kuvvetlerinin bileşkesine R2 diyelim.


R1 = F1 + F3

R1 = 14 + 7

R1 = 21 N


R2 = F2 + F4

R2 = 10 + 5

R2 = 15 N

R1 kuvveti doğu yönünde ve 21 N şiddetindedir.

R2 kuvveti batı yönünde ve 15 N şiddetindedir.

R1 ile R2 kuvvetlerinin bileşkesine R diyelim.

R = R1 - R2

R = 21 – 15

R = 6 N

Bileşke kuvvet doğu yönünde ve 6 N şiddetindedir.


Örnek:

Kuvvetler_I6O5


Yukarıdaki K cismine etki eden F1 ve F2 kuvvetlerinin bileşkesinin yönünü ve şiddetini bulunuz.


Çözüm:

F1 ve F2 kuvvetleri birbirine zıt kuvvetler olduğundan bileşkeleri çıkarma yöntemi ile bulunur.


R = F2 – F1

R = 25 - 11

R = 14 N

Olarak bulunur.

Büyük kuvvet batı yönünde olduğundan, bileşke kuvvetin yönü de batı yönünde olacaktır.




Kuvvet ve Hareket Çözümlü Sorular

Kuvvetlerde Denge Konu Anlatımı


SANATSAL BİLGİ

30/05/2017

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM
COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI