AVRUPADA RÖNESANS

Avrupa tarihinde Rönesans dönemi. 14. ve 16. yy arasında Avrupa’daki gelişmeler. Ortaçağ Avrupası ve Rönesans. Rönesans’ın başlangıcı ve gelişmesi.


Rönesans; Avrupa’da bilimsel, kültürel, siyasal, ekonomik ve sanatsal yönden bir canlanma, aydınlanma, yükselme dönemidir.

Rönesans kelimesi Fransızcada "Yeniden doğuş" anlamına gelmektedir. Burada yeniden doğuş ile anlatılmak istenen eski Roma ve Yunan kültürlerinin yeniden canlandırılması idi. Rönesans döneminde Antik Yunan ve Roma kültürü yeniden canlandırılmış, insancıllık, yaşama sevinci, akılcılık ilkeleri ön planda olmuş ve bunları ilke edinen Hümanizm ortaya çıkmıştır. Bu nedenle bu devre yeniden doğuş anlamına gelen Rönesans adı verilmiştir.

Rönesans 1400’lü yılların başlarında başlayıp, 1600’lü yılların başına kadar sürmüştür. Rönesans hareketi 1400 – 1600 yılları arasında görülmekle beraber, 1490 yılından itibaren hız kazanmıştır. 

Rönesans’ın önemini tam olarak anlamak için Avrupa’nın Ortaçağ’daki durumuna bakmak gerekir.

Ortaçağda Avrupa

M.S. 476 yılında Batı Roma İmparatorluğu’nun yıkılışından 1453 yılında İstanbul’un fethine kadar geçen yaklaşık 1000 yıllık dönem Ortaçağ olarak adlandırılmaktadır. Bazı Avrupalı tarihçiler Ortaçağın sonu olarak 1492 yılını (Amerika’nın keşfi) göstermişlerdir. Bazı Avrupalı tarihçiler ise Ortaçağın sonu olarak Rönesans’ın başlangıcını göstermiştir. Ancak Rönesans’ın kesin bir başlangıç tarihi yoktur. 1453 yılında İstanbul’un fethi ile birçok bilginin İtalya’ya gittiğini ve burada Rönesans faaliyetlerini başlattığını düşünürsek İstanbul’un fethinin Ortaçağın sonu olarak kabul edilmesi her yönden mantıklıdır.

Ortaçağ’da Avrupa; cehalet, kıtlık, sefalet ve hastalık içinde yüzüyordu. Bu dönemde toprak egemenliğine dayalı siyasal bir yönetim biçimi vardı. Kilise hayatın her alanına hakim konumdaydı. Krallar kilisede taç giyiyordu. Papa tanrının yeryüzündeki temsilcisi sayılıyordu. Kilisenin kendisine ait toprakları vardı. Yargı, eğitim ve öğretim kilise kontrolünde idi. Ayrıca kilisenin bir kişiyi( Aforoz) veya bir toplumu(Enterdi) tümüyle dinden çıkarma ve dini faaliyetlerden men etme yetkisi vardı. Halk kiliseye karşı gelemiyordu. İnsanların inanç, düşünce ve ekonomik özgürlükleri yoktu. Köylüler ve kentliler arasında derin bir sınıf ayrımı vardı. Bilimsel bir çalışma yapılmıyor veya yapılamıyordu. Sanat, estetik ve düşünce üzerine bir faaliyet gösterilmiyordu. Bu dönem Avrupalılar tarafından “Karanlık Çağ” olarak adlandırılmıştır.

Bu dönemde kilise gelişime kapalı kalmıştır. Dini öğelerin her çağda dogmatik oluşu ve eleştirilememesi, Ortaçağ Avrupa toplumunda da belirgin biçimde görülmüş, kilise, gelişme ve ilerlemeye her zaman kendini kapatmıştır.

Bu dönemde Avrupalıların ihtiyaçları olan ipekler, kumaşlar, baharatlar Çin ve Hindistan’dan ipek yolu ile geliyordu. İpek Yolu, Çin’den başlayıp, birçok güzergahı izleyerek Anadolu’dan geçer ve Trakya üzerinden Avrupa’ya uzanırdı. Bu yol dönemin en önemli ve en büyük ticaret yolu idi. İpek yolunu elinde tutan ülkeler, bu yolu kullananlardan gümrük vergisi alıyorlardı. Bu vergiler, bu ülkeler için önemli bir gelir kapısıydı. Bu nedenle tarih boyunca birçok ülke arasında İpek Yolu’nun kontrolü için büyük savaşlar çıkmıştır.

Ortaçağda Doğu ülkeleri; Çin, Hindistan, İran ve Müslüman ülkeler zenginlik ve refah içinde yaşıyorlardı. Bu ülkelerde bilime, sanata ve bilim adamlarına büyük değer veriliyor ve bu kişiler el üstünde tutuluyorlardı. Bu milletler; kağıt, iğne, pusula, yel değirmenleri, saat, cerrahi aletler, 10’luk sayı sistemlerini bulmuşlardı ve kullanıyorlardı. Bu ülkelerde, zengin bir kültüre sahip canlı ve entelektüel bir yaşam vardı.

Ortaçağ’da Avrupalılar Türklerin Avrupa’ya ilerleyişini durdurmak ve Müslüman ülkeleri yağmalamak amacıyla kilisenin öncülüğünde Haçlı Seferlerini başlattılar.

Haçlı Seferleri 1095 yılından başlayıp 15. yy sonlarına kadar sürmüştür. Bu seferler görünürde Hristiyanlarca da kutsal kabul edilen Kudüs’ü kurtarmak için yapılıyordu. Ancak gerçek amacı İslam dinine karşı bir hareket idi. Amaç, Müslüman Türklerin Avrupa’ya ilerleyişini durdurmak, Türklere karşı Bizans’a yardım etmek ve doğu ülkelerini yağmalamaktı. 

Haçlı Seferlerinde Avrupalılar herhangi bir başarı gösteremediler. Ancak Müslüman ülkeler büyük zararlar gördü. Bu ülkelerde ekonomik ve sosyal alanda büyük tahribat oluştu. Ancak Türkler bütün Haçlı Seferlerini savuşturdular ve Avrupa’ya ilerlemeye devam ettiler.

Haçlı Seferlerinin kiliseye ve Avrupadaki krallıklara bir getirisi olmamasına karşın, Avrupa toplumları için büyük yararları oldu. Bu seferler sırasında doğu ülkelerinin zengin ve canlı toplumsal hayatını görenler, dönüşte gördükleri yerleri bir masal gibi anlattılar. Bu ülkelerde sosyal ve kültürel yaşamın canlılığını ve yine bu ülkelerde bulunan kiliselerin halka baskı uygulayamadığını anlattılar. Böylece ülkelerinde Rönesansın başlamasının temellerini oluşturdular.

Ayrıca bu ülkelerde kullanılan barut, pusula ve kağıt Avrupa’ya götürüldü. Böylece Avrupa’da uzak deniz seferleri başladı. Avrupalılar uzak denizlere açılarak yeni yerler keşfettiler ve yeni yollar buldular.


Rönesans’ın Başlangıcı

Rönesans zengin vatandaşların sanatçıları desteklediği, kültürel açıdan zengin bir kent olan İtalya’nın Floransa kentinde başladı. Bu dönemde İtalya şehir devletleri halinde idi. Floransa’yı Medici ailesi yönetiyordu. Medici ailesi sanatçılara ve bilim adamlarına büyük değer verdiler ve korudular. Bu nedenle burada sanat ve bilim alanında önemli gelişmeler yaşanmaya başlandı.

Floransa’da başlayan hareket önce Venedik, Milano, Bologna, Ferrera ve Roma gibi İtalya kentlerine yayıldı. 15. yy’da Fransa’ya daha sonra tüm Batı ve Orta Avrupa’ya yayıldı.

Rönesans döneminde Avrupalılar yeni aletler ve bilimsel keşifler yaptılar. Yeni kıtalar keşfettiler, yeni yollar buldular. Hint deniz yolunun bulunmasıyla İpek Yolu eski önemini kaybetti. Keşfedilen ve sömürgeleştirilen yerlerden gelen altın ve diğer değerli mallar Avrupa toplumlarını zenginleştirdi. Bu zenginlik bilim ve sanatın gelişmesini tetikledi.

Rönesans Dönemi Keşifleri

Bu dönemde Avrupalılar Hindistan’a deniz yoluyla gitmeye çalıştılar. Eğer Hindistan’a deniz yolu ile ulaşabilirlerse İpek ve baharat yolları için doğu ülkelerine vergi vermeyeceklerdi ve bu malları kendileri doğrudan temin ederek çok daha ucuza alabileceklerdi. Bu nedenle dönemin en önemli faaliyetleri deniz seferleri olmuştur. Birçok Avrupalı sürekli batıya giderek Hindistan’a ulaşılabileceği fikriyle birçok yeni yerler keşfettiler.

Kristof Kolomb İspanya’dan Hint Deniz Yolunu bulmak için çıktı. Sürekli batıya giderek Amerika kıtasını keşfetti. Fakat yeni bir yer keşfettiğini anlayamadı. Dönüşte bir adanın yerlileriyle yapılan bir savaşta adamlarının çoğu öldürüldü. İspanya’ya dönüşünde kraliçe tarafından idam cezasına çarptırıldı.

Kristof Kolomb’un ölümünden bir süre sonra bu kıtaya bir seyahat yapan Americo Vespucci adında bir denizci, buranın yeni bir kıta olduğunu ilan etti. Bu nedenle bu kıtaya Amerika denildi.

Vasko De Gama Ümit Burnundan geçerek Hindistan’ın Calcuta sahiline ulaştı ve böylece Hint Deniz yolunu keşfetti. Böylece Avrupalılar ipek ve baharat için doğu ülkelerine para ödememeye başladılar. Hindistan’dan getirilen kumaş, baharat ve diğer mallar Avrupa’yı zenginleştirirken, Osmanlı ekonomisine büyük darbe vurdu.

Ferdinand Magellan, Marco Polo, Ponce De Leon, Hernando De Soto bu dönemin diğer ünlü denizcileridir.

Bu denizcilerin faaliyetleri sonucunda yeni kıtalar ve adalar keşfedildi. Avrupalılar keşfettikleri yerleri sömürgeleştirerek buradaki Altın ve diğer değerli madenleri ülkelerine getirdiler.

Bu dönemde Astronomi, coğrafya, simya, tıp, mimarlık ve matematik alanında büyük ilerlemeler sağlandı.

Gutenberg’in 1440 yılında matbaayı icat etmesi, eski ve yeni eserlerin, sanatçıların ve felsefecilerin düşünce ve eserlerinin kolayca çoğaltılmasını ve çok sayıda kişi tarafından okunmasını sağladı.


Sonuç olarak Rönesans; Avrupa’nın eski cahil, sefil, fakir ve içe kapalı halinden kurtulup, birçok yeni buluşun, keşfin yapıldığı, sanatın her alanında yeni ve birbirinden güzel eserlerin verildiği, kilisenin baskısının kırıldığı, özgürlük isteği ve akımlarının etkili olduğu, Avrupa ülkelerinin zenginleştiği bir dönem olmuştur.


Rönesans’ın sebepleri, sonuçları ve Rönesans döneminin ünlü bilim adamları ve sanatçıları ikinci bölümde anlatılmıştır.


Rönesansın Sebepleri ve Sonuçları


SANATSAL BİLGİ

04/09/2018

  • YORUM YAZ
  • ADI SOYADI(veya nick)
  • YORUM

COPYRIGHT© HER HAKKI SAKLIDIR
Sitede Yer Alan Bilgi Belge Ve Materyallerin İzinsiz olarak Kopyalanması ve Alıntılanması Yasaktır

SANATSAL BILGI